To druga część artykułu o żywności funkcjonalnej. Aby uzyskać pełny kontekst, zachęcamy do zapoznania się z pierwszą częścią – jest ona dostępna tutaj.
Błonnik pokarmowy – fundament żywności funkcjonalnej
Błonnik to jeden z najlepiej udokumentowanych składników funkcjonalnych, ale jego działanie zależy od rodzaju, rozpuszczalności i fermentowalności.
Mechanizm działania:
- regulacja perystaltyki jelit,
- wpływ na glikemię poposiłkową,
- modulacja mikrobioty jelitowej,
- produkcja krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (ang. SCFA).
Badania laboratoryjne pozwalają potwierdzić nie tylko ilość błonnika, ale również jego frakcje funkcjonalne.
Probiotyki i prebiotyki – więcej niż „dobre bakterie”
Nie każdy produkt z dodatkiem bakterii zasługuje na miano funkcjonalnego.
Kluczowe pytania brzmią:
- czy szczep jest zidentyfikowany?
- czy ilość jest skuteczna?
- czy mikroorganizmy przetrwają do końca okresu przydatności?
Bez badań stabilności i liczebności drobnoustrojów probiotyk pozostaje jedynie deklaracją.
Warto jeszcze wspomnieć, że w Unii Europejskiej jedyne prawnie dozwolone oświadczenie zdrowotne dotyczy żywych kultur w jogurcie lub mleku fermentowanym w odniesieniu do trawienia laktozy, pod warunkiem spełnienia kryterium ilościowego w produkcie. Jednakże oświadczenie to nie odnosi się wprost do „probiotyku”.
„Probiotyk” jest traktowane jako oświadczenie zdrowotne. W związku z tym, że nie ma obecnie żadnych dopuszczonych do stosowania oświadczeń zdrowotnych w tym zakresie uznaje się, że słowo „probiotyk” może pojawić się na opakowaniu wyłącznie jako neutralne oznaczenie kategorii, tylko raz i bez wyróżnienia marketingowego, aby nie było traktowane jako oświadczenie zdrowotne.
Kwasy tłuszczowe omega-3 – wrażliwość na proces i czas
Kwasy EPA i DHA wykazują udokumentowany wpływ na:
- prawidłowe funkcjonowanie serca,
- pracę mózgu,
- procesy zapalne.
Jednocześnie są one wyjątkowo podatne na utlenianie. Dlatego w żywności funkcjonalnej kluczowe znaczenie mają:
- badania stabilności oksydacyjnej,
- kontrola jakości surowca,
- monitoring zawartości w czasie przechowywania.
Witaminy i składniki mineralne – ilość to nie wszystko
W przypadku witamin i minerałów istotna jest:
- forma chemiczna,
- biodostępność,
- interakcje z innymi składnikami,
- degradacja w czasie.
Badania zawartości są podstawą do rzetelnej deklaracji na etykiecie.
Polifenole i antyoksydanty – potencjał biologiczny a realne działanie
Antyoksydanty chronią komórki przed stresem oksydacyjnym, jednak ich skuteczność zależy od:
- matrycy produktu,
- stabilności termicznej,
- zdolności wchłaniania.
Laboratoryjna ocena zawartości i aktywności antyoksydacyjnej pozwala oddzielić realną wartość od marketingu.
Wnioski
Składnik funkcjonalny działa tylko wtedy, gdy:
- jest obecny w odpowiedniej ilości,
- zachowuje stabilność,
- jego działanie można potwierdzić analitycznie.
W ostatniej części pokażemy, jak badania laboratoryjne wspierają producentów na każdym etapie życia produktu.