Rok 2026 stanowi kolejny etap intensyfikacji polityki Unii Europejskiej w zakresie ochrony zdrowia publicznego, jakim jest bezpieczeństwo żywności oraz ograniczanie wpływu środków ochrony roślin na środowisko. W ostatnich latach obserwuje się systematyczne zaostrzanie wymagań dotyczących tego, jak kontrolowane są pestycydy. Wdrażana regulacja obejmuje regularną weryfikację substancji czynnych, aktualizację najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości oraz coraz częstsze uwzględnianie kryteriów ekologicznych podczas podejmowania decyzji. Proces ten stanowi element realizacji założeń Europejskiego Zielonego Ładu, strategii „Od pola do stołu” oraz strategii na rzecz ochrony bioróżnorodności, których celem jest ograniczenie ryzyka związanego ze stosowaniem chemicznych środków ochrony roślin przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa produktów.
Obowiązujący w Unii Europejskiej system kontroli, w którym monitoruje się pozostałości pestycydów, należy do najbardziej restrykcyjnych na świecie. Każda substancja czynna wykorzystywana w rolnictwie podlega szczegółowej ocenie ryzyka, którą przeprowadza państwo sprawozdawcze, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz Komisja Europejska. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1107/2009 zatwierdzenie może zostać utrzymane wyłącznie w przypadku wykazania, że dany środek nie stwarza niedopuszczalnego ryzyka dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz środowiska naturalnego.
Nowe regulacje prawne: Jak rozporządzenie zmienia najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości?
Zasady w zakresie kryteriów, jakimi są najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów (określone w rozporządzeniu WE nr 396/2005), są stale aktualizowane na podstawie nowych danych toksykologicznych, wyników monitoringu oraz ocen prowadzonych przez unijne organy naukowe. W 2026 r. weszły w życie kolejne modyfikacje i nowe przepisy, które wprowadzają rygorystyczny rejestr zmian limitów prawnych (Tabela 1). W przypadku niektórych substancji nowe limity (NDP) zostały praktycznie sprowadzone do minimalnej granicy oznaczalności analitycznej.
Dla podmiotów z rynku spożywczego oznacza to, że dopuszczone do stosowania dawniej środki ochrony roślin dzisiaj wymagają szczególnego nadzoru, a każdy importer, rolnicy oraz dystrybutor muszą weryfikować zgodność dostaw z aktualnymi wymogami prawa żywnościowego.
Proces wycofywania substancji czynnych a nowe wyzwania dla producentów i dystrybutorów
Równolegle w strukturach UE obserwowany jest proces wycofywania substancji czynnych, które nie spełniają już współczesnych wymogów bezpieczeństwa lub dla których nie przedstawiono wystarczających danych potwierdzających dalszą możliwość ich stosowania (Tabela 2 i Tabela 3). Działania te powodują konieczność poszukiwania alternatywnych metod ochrony upraw, zwiększają zainteresowanie preparatami biologicznymi oraz przyspieszają rozwój integrowanej ochrony roślin.
W efekcie sektor rolno-spożywczy staje obecnie przed jednym z największych wyzwań ostatnich lat – pogodzeniem efektywności produkcji rolnej z wymaganiami dotyczącymi ochrony zdrowia konsumentów, ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju. Zmiany te zmuszają branżę do tego, by każda próbka towaru trafiająca w obrót handlowy była weryfikowana pod kątem czystości chemicznej. Szczególny nadzór operacyjny obejmuje:
- Kontrolę obecności pestycydów w żywności na etapie dostaw surowców.
- Prowadzenie regularnych analiz laboratoryjnych, szczególnie w owocach, warzywach i zbożach, które wykazują wyższy poziom ryzyka.
- Weryfikację produktów pochodzących z państw trzecich i spoza unii europejskiej, gdzie wytyczne dotyczące stosowania chemii rolnej bywają mniej restrykcyjne.
Odnawianie i przedłużanie zatwierdzeń substancji czynnych
Rok 2026 jest również okresem istotnych zmian proceduralnych związanych z odnawianiem i przedłużaniem zatwierdzeń substancji czynnych (Tabela 4 i Tabela 5). Komisja Europejska podejmuje działania mające na celu usprawnienie procesu oceny substancji aktywnej, ograniczenie opóźnień administracyjnych oraz większe skoncentrowanie działań regulacyjnych na substancjach stwarzających największe ryzyko dla zdrowia ludzi.
Tabela 1. Zmiany NDP w 2026 roku
| Substancja czynna | Produkt | Poprzedni NDP mg/kg |
Nowy NDP mg/kg |
Terminy zmiany | |
| Acekwinocyl | Truskawki | 0,01 | 0,3 | 11.02.2026 | |
| Chlormekwat (suma chlormekwatu i jego soli, wyrażona jako chlorek chlormekwatu) | Owies zwyczajny | 15 | 30 | 11.02.2026 | |
| Metalaksyl i metalaksyl-M (metalaksyl obejmujący inne mieszaniny izomerów składowych, w tym metalaksyl-M (suma izomerów)) | Miód i inne produkty pszczele | 0,05 | 0,1 | 11.02.2026 | |
| Piraklostrobina | Kukurydza cukrowa | 0,04 | 0,09 | 11.02.2026 | |
| Sulfoksaflor (suma izomerów) | Warzywa owocowe (piżmian jadalny/ketmia jadalna/okra) | 0,01 | 0,07 | 11.02.2026 | |
| Sałaty i warzywa sałatowe (roszpunka, endywia, rzeżucha i inne kiełki i pędy, gorczycznik, rokietta siewna/rukola, gorczyca sarepska, warzywa o młodych/drobnych liściach) | 0,01 | 0,7 | |||
| Inne warzywa liściowe (portulaka pospolita, boćwina, rukiew wodna) | 0,01 | 0,7 | |||
| Zioła, kwiaty jadalne (trybula, szczypiorek, nać pietruszki, szałwia, rozmaryn, tymianek, bazylia pospolitej i kwiaty jadalne, liście laurowe, estragon) | 0,02 | 0,7 | |||
| Trifloxystrobin | Oliwki stołowe i oliwki do produkcji oliwy | 0,3 | 0,5 | 11.02.2026
|
|
| Warzywa łodygowe: | |||||
| seler | 1 | 15 | |||
| karczochy zwyczajne | 0,3 | 0,5 | |||
| pory | 0,7 | 0,9 | |||
| Siemię lniane | 0,01 | 0,4 | |||
| Oliwki do produkcji oliwy | 0,3 | 0,5 | |||
| Napary ziołowe z kwiatów, liści i ziół | 0,05 | 30 | |||
| Przyprawy nasienne | 0,05 | 50 | |||
| Chlotianidyna | wszystkie obecne NDP chlotianidyny i tiametoksamu określone w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 obniżono do granicy oznaczalności. |
07.03.2026 | |||
| Tiametoksam | |||||
| Flupiradifuron (sprostowanie błędu) | Ananasy | 0,01 | 0,3 | 21.04.2026 | |
| Ziarna słonecznika | 0,7 | 0,8 | |||
| Fosfonian potasu (sprostowanie błędu) | Sałaty i warzywa sałatowe (roszpunka, endywia, rzeżucha i inne kiełki i pędy, gorczycznik, rokietta siewna/rukola, gorczyca sarepska, warzywa o młodych/drobnych liściach) | 150 | 200 | 21.04.2026 | |
| Inne warzywa liściowe: | |||||
| portulaka pospolita | 100 | 200 | |||
| boćwina | 70 | 200 | |||
| rukiew wodna | 1,5 | 90 | |||
| Karczochy zwyczajne | 100 | 150 | |||
| Nasiona maku | 1,5 | 200 | |||
| Zboża (jęczmień, owies, żyto) | 1,5 | 80 | |||
| Benfluralin | wszystkie obecne NDP określone w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 obniżono do granicy oznaczalności |
12.08.2026 | |||
| Bentiowalikarb (suma bentiowalikarbu izopropylowego (KIF-230) i jego RS enancjomeru (KIF-230 S-D) | wszystkie obecne NDP określone w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 obniżono do granicy oznaczalności |
12.08.2026 | |||
| Penflufen (suma izomerów) | wszystkie obecne NDP określone w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 obniżono do granicy oznaczalności |
12.08.2026 | |||
| Dimoksystrobina | wszystkie obecne NDP określone w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 obniżono do granicy oznaczalności |
19.08.2026 | |||
| Etefon*) | Jabłka | 0,8 | 0,7 | 19.08.2026 | |
| Owoce (np. truskawki, owoce leśne, porzeczki, agrest, owoce cytrusowe, banany) | 0,05 | 0,01 | |||
| Borówki amerykańskie | 20 | 0,01 | |||
| Warzywa (nie dotyczy pomidorów) | 0,05 | 0,01 | |||
| Zioła, kwiaty jadalne | 0,05 | 0,02 | |||
| Propamokarb | Sałaty | 40 | 30 | 19.08.2026 | |
*) zmiany dotyczą również kategorii przyprawy, herbata, kawa, napary, kakao, mleko.
Tabela 2. Substancje czynne wycofane w 2026 roku
| Substancja czynna | Zakaz stosowania od | Zastosowanie | Powód cofnięcia zatwierdzenia |
| Flufenacet | 10.12.2026 | Zwalczanie chwastów jednoliściennych (zboża, soja, ziemniaki) | – właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego
– zanieczyszczenie wód gruntowych i ryzyko dla wód pitnych (TFA) |
Tabela 3. Wygaśnięcie zezwoleń w 2026 roku
| Substancja czynna | Data wygaśnięcia | Zastosowanie |
| Metoksyfenozyd | 31.03.2026 | Insektycyd stosowany w ochronie uprawy kukurydzy i upraw sadowniczych (np. jabłoń, śliwa) |
Tabela 4. Odnowienia zatwierdzeń pestycydów w 2026 r.
| Substancja czynna | Data stosowania |
| Maltodekstryna | 03.03.2041 |
| Spinosad | 01.04.2041 |
| Pyrimetanil | 30.04.2041 |
Tabela 5. Przedłużenia zatwierdzeń pestycydów w 2026 r.
Rozporządzenie 2026/372
| Substancja czynna | Data przedłużenia | Substancja czynna | Data przedłużenia |
| 1-Decanol | 30.06.2028 | Fluazifop-P | 30.11.2029 |
| 1-Naphthylacetamide | 30.11.2029 | Fluazinam | 30.11.2027 |
| 1-Naphthylacetic acid | 30.11.2029 | Fluometuron | 15.01.2030 |
| 6-Benzyladenine | 15.01.2030 | Fluopyram | 15.06.2028 |
| Aluminium sulfate | 15.01.2030 | Flutolanil | 15.06.2027 |
| Boscalid | 31.03.2028 | Geraniol | 15.04.2028 |
| Dodine | 30.06.2028 | Malathion | 15.07.2028 |
| Esfenvalerate | 30.11.2029 | Penoxsulam | 15.05.2027 |
| Eugenol | 15.04.2028 | Pinoxaden | 31.12.2029 |
| Fenproximate | 31.01.2028 | Prohexadione | 15.05.2028 |
J.S. Hamilton Poland: Kompleksowe badania pozostałości pestycydów w żywności
W dobie dynamicznych zmian prawnych i rosnącej presji ze strony sieci handlowych, samo oświadczenie producenta o prawidłowo wykonanym oprysku nie stanowi wystarczającej gwarancji bezpieczeństwa. Aby skutecznie zabezpieczyć swój biznes przed ryzykiem odrzucenia partii towaru przez inspekcje jakości handlowej, konieczne jest systematyczne i niezależne monitorowanie produktów.
W laboratoriach J.S. Hamilton Poland oferujemy kompleksowe badania pozostałości pestycydów m.in. w świeżych owocach i warzywach, ziołach, zbożach oraz produktach przetworzonych. Nasze laboratorium badawcze dysponuje nowoczesnym zapleczem analitycznym (techniki chromatograficzne HS-GC/MS, GC-MS/MS oraz LC-MS/MS), które pozwala precyzyjnie wykrywać i identyfikować setki substancji chemicznych równocześnie, z uwzględnieniem najniższych limitów oznaczalności wymaganych przez unijny status prawny. Wspieramy producentów i dystrybutorów w weryfikacji zgodności produktów z aktualnymi normami, zapewniając transparentność procesów i bezpieczeństwo konsumentów na każdym etapie dystrybucji.
Chcesz mieć pewność, że Twoje produkty spełniają nowe limity NDP w 2026 roku? Nie ryzykuj niezgodności z przepisami. Skontaktuj się z ekspertami J.S. Hamilton Poland i zleć profesjonalne analizy laboratoryjne swoich wyrobów już dziś.