Rosnące wymagania dotyczące jakości i bezpieczeństwa suplementów diety sprawiają, że producenci coraz większą uwagę poświęcają również zanieczyszczeniom, które mogą przedostawać się do produktu na różnych etapach jego powstawania. Jedną z grup substancji wymagających kontroli są węglowodory olejów mineralnych (MOH, Mineral Oil Hydrocarbons), obejmujące frakcje MOSH i MOAH.
Ich obecność może być związana zarówno z jakością stosowanych surowców, jak i procesem produkcji, materiałami pomocniczymi, opakowaniami czy transportem. Dlatego oznaczanie MOSH i MOAH stanowi istotny element kompleksowej oceny jakości suplementów diety.
Czym są MOSH i MOAH?
Węglowodory olejów mineralnych (MOH) to złożona grupa związków chemicznych, którą na potrzeby oceny bezpieczeństwa i jakości dzieli się przede wszystkim na dwie główne frakcje:
MOSH (Mineral Oil Saturated Hydrocarbons) – nasycone węglowodory olejów mineralnych. Związki należące do tej grupy mogą przedostawać się do organizmu wraz z żywnością i suplementami diety, a niektóre z nich mogą ulegać kumulacji w określonych narządach i tkankach, m.in. w wątrobie, śledzionie i węzłach chłonnych.
MOAH (Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons) – aromatyczne węglowodory olejów mineralnych. W tej frakcji mogą występować związki o właściwościach genotoksycznych i rakotwórczych. Z tego względu obecność MOAH jest przedmiotem szczególnej uwagi w kontekście bezpieczeństwa produktów przeznaczonych do spożycia.
Obie frakcje mogą mieć różne źródła i zachowywać się odmiennie w organizmie, dlatego ich oznaczanie powinno być traktowane jako element szerszego systemu kontroli zanieczyszczeń.
Skąd MOSH i MOAH mogą trafiać do suplementów diety?
Zanieczyszczenie węglowodorami olejów mineralnych może nastąpić na różnych etapach łańcucha dostaw. Nie zawsze źródłem problemu jest sam składnik aktywny. Związki te mogą przedostać się do produktu również w wyniku kontaktu z materiałami wykorzystywanymi podczas produkcji, pakowania, transportu lub magazynowania.
Do potencjalnych źródeł MOSH i MOAH należą m.in.:
- surowce pochodzenia roślinnego narażone na zanieczyszczenia środowiskowe,
- środki smarne stosowane w urządzeniach produkcyjnych,
- substancje pomocnicze wykorzystywane w procesach technologicznych,
- materiały opakowaniowe, w szczególności tektura i papier pochodzące z recyklingu,
- farby drukarskie stosowane na opakowaniach,
- zanieczyszczenia powstające podczas transportu i magazynowania.
Oznacza to, że kontrola jakości nie powinna ograniczać się wyłącznie do badania gotowego suplementu. Istotne jest również identyfikowanie potencjalnych źródeł zanieczyszczeń w całym łańcuchu dostaw.
Które suplementy diety wymagają szczególnej uwagi?
Ryzyko występowania MOSH i MOAH może być różne w zależności od rodzaju surowców, receptury, technologii produkcji oraz zastosowanego opakowania.
Szczególnej uwagi wymagają m.in.:
- ekstrakty roślinne i preparaty ziołowe,
- kapsułki miękkie (softgels),
- suplementy na bazie olejów, np. zawierające kwasy omega-3 lub olej MCT,
- produkty zawierające oleje roślinne,
- preparaty zawierające wosk pszczeli lub inne składniki woskowe,
- suplementy w postaci proszków pakowane w opakowania wykonane z tektury pochodzącej z recyklingu.
W przypadku produktów zawierających znaczne ilości składników lipidowych szczególne znaczenie ma kontrola zarówno jakości surowca, jak i warunków jego przetwarzania oraz przechowywania.
W jaki sposób może dochodzić do zanieczyszczenia podczas produkcji?
Proces produkcyjny jest jednym z etapów, na którym może dojść do kontaktu produktu ze źródłami MOSH i MOAH. Potencjalnym źródłem mogą być m.in. środki smarne wykorzystywane do konserwacji maszyn i urządzeń.
Znaczenie ma również dobór substancji pomocniczych oraz kontrola materiałów stosowanych w procesie technologicznym. W przypadku produkcji suplementów diety istotne jest więc nie tylko przestrzeganie procedur higienicznych, ale również odpowiednie zarządzanie ryzykiem chemicznym.
Identyfikacja potencjalnych źródeł zanieczyszczeń pozwala ograniczyć ryzyko ich przedostania się do produktu końcowego.
Czy opakowanie może być źródłem MOSH i MOAH?
Materiały opakowaniowe są kolejnym elementem, który należy uwzględnić podczas oceny ryzyka.
Szczególną uwagę zwraca się na papier i tekturę pochodzące z recyklingu. Potencjalnym źródłem węglowodorów olejów mineralnych mogą być również farby drukarskie oraz substancje stosowane podczas produkcji i przetwarzania materiałów opakowaniowych.
W przypadku suplementów wrażliwych na migrację zanieczyszczeń odpowiedni dobór opakowania oraz jego kontrola mogą być istotnym elementem strategii zapewnienia jakości.
Dlaczego warto badać MOSH i MOAH w suplementach diety?
Regularne badania laboratoryjne pozwalają producentom nie tylko wykryć obecność potencjalnych zanieczyszczeń, ale również lepiej zarządzać ryzykiem w całym procesie produkcji.
Oznaczanie MOSH i MOAH może wspierać producentów w zakresie:
- oceny jakości surowców,
- monitorowania procesu produkcyjnego,
- weryfikacji bezpieczeństwa materiałów opakowaniowych,
- kwalifikacji i okresowej oceny dostawców,
- kontroli jakości produktów gotowych,
- spełniania wymagań odbiorców i sieci handlowych,
- ograniczania ryzyka niezgodności oraz konieczności wycofania produktu z rynku.
Wyniki badań mogą być również wykorzystywane do identyfikacji etapów procesu wymagających dodatkowych działań zapobiegawczych.
Badanie MOSH i MOAH jako element zarządzania jakością
Kontrola zanieczyszczeń nie powinna być traktowana wyłącznie jako działanie podejmowane w odpowiedzi na problem. Włączenie badań MOSH i MOAH do programu monitorowania jakości pozwala podejść do zagadnienia w sposób prewencyjny.
Regularna analiza surowców i produktów gotowych może pomóc określić, na którym etapie łańcucha dostaw pojawia się ryzyko zanieczyszczenia. W połączeniu z oceną dostawców, kontrolą procesu produkcyjnego oraz właściwym doborem opakowań daje to producentowi możliwość skuteczniejszego zarządzania ryzykiem.
Jest to szczególnie istotne w przypadku produktów przeznaczonych do długotrwałego stosowania oraz suplementów zawierających surowce o potencjalnie podwyższonym ryzyku występowania zanieczyszczeń.
Znaczenie kontroli MOSH i MOAH dla rynku suplementów diety
Jeszcze kilka lat temu oznaczanie węglowodorów olejów mineralnych kojarzone było przede wszystkim z kontrolą bezpieczeństwa żywności oraz materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Obecnie temat ten zyskuje na znaczeniu również w branży suplementów diety.
Wzrost oczekiwań konsumentów, wymagania odbiorców oraz coraz większy nacisk na udokumentowaną jakość produktów sprawiają, że producenci muszą zwracać uwagę na potencjalne źródła zanieczyszczeń na każdym etapie łańcucha dostaw.
Wczesne wykrywanie MOSH i MOAH pozwala skuteczniej identyfikować źródła problemów, podejmować działania korygujące oraz ograniczać ryzyko związane z jakością i bezpieczeństwem suplementów diety.
Badania MOSH i MOAH w J.S. Hamilton
Laboratoria J.S. Hamilton oferują badania w zakresie oznaczania frakcji MOSH i MOAH w suplementach diety. Analizy mogą stanowić element kompleksowej kontroli jakości surowców oraz produktów gotowych, wspierając producentów w identyfikacji potencjalnych źródeł zanieczyszczeń i zarządzaniu bezpieczeństwem produktów.