Największe zmiany rzadko zaczynają się na polu. Zaczynają się w przepisach, a kończą na decyzjach zakupowych konsumenta.
I coraz częściej to nie sama obecność substancji jest problemem, ale to, że limit dopuszczalny zmienia się szybciej niż łańcuch dostaw jest w stanie za tym nadążyć.
Gdzie powstaje ryzyko?
W ostatnich latach producenci żywności funkcjonują w rzeczywistości ciągłych zmian:
- aktualizowane są NDP (najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości),
- substancje czynne są wycofywane lub nieodnawiane jest zatwierdzenie,
- inne – warunkowo dopuszczane lub modyfikowane.
Efekt? Produkt, który jeszcze rok temu był zgodny z prawem, dziś może go nie spełniać, bez żadnej zmiany w procesie produkcji.
Co się realnie zmienia
- NDP – dynamiczne zmiany zamiast stabilnych limitów
Wartości NDP w UE są zharmonizowane i aktualizowane na bieżąco – często kilka razy w roku.
Przykład:
- nowe regulacje opublikowane w 2026 roku zmieniają limity dla wielu substancji i produktów, a ich wejście w życie bezpośrednio wpływa na handel owocami i warzywami w UE.
- w praktyce część substancji ma NDP obniżone do poziomu oznaczalności, co oznacza de facto „zero tolerancji”.
To szczególnie istotne między innymi dla:
- truskawek i malin – intensywnie chronionych fungicydami,
- borówek – eksportowych, z rygorystycznymi wymaganiami,
- koperku i nowalijek – gdzie krótkie cykle produkcji utrudniają kontrolę pozostałości
Substancje wycofywane – cicha zmiana, duży efekt
Wycofanie substancji czynnej nie oznacza natychmiastowego zniknięcia jej z rynku.
Typowy scenariusz:
- decyzja o nieodnowieniu,
- okres sprzedaży,
- okres stosowania,
- a dopiero potem pełne wycofanie.
Przykłady (2025–2026):
Flufenacet:
- państwa członkowskie cofają zezwolenia na środki ochrony roślin zawierające flufenacet jako substancję czynną do dnia 10 grudnia 2025 r.,
- dodatkowy okres na zużycie zapasów przyznany przez państwa członkowskie zgodnie z art. 46 rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 upływa najpóźniej dnia 10 grudnia 2026.
Dla rynku oznacza to jedno:
produkt może zawierać pozostałości środków ochrony roślin, które formalnie nie są już dopuszczone.
Odnowienia i przedłużenia – system w ciągłej ocenie
Substancje aktywne w UE są zatwierdzane na określony czas:
- standardowo 10 lat,
- odnowienia nawet do 15 lat,
- krócej dla substancji „kandydatów do zastąpienia”.
To oznacza, że:
- każda substancja jest tymczasowa,
- każda może zostać ponownie oceniona, ograniczona lub wycofana.
Z punktu widzenia producenta jabłek, gruszek czy borówki oznacza to konieczność ciągłego monitorowania próbek – nie tylko aktualnych limitów, ale i przyszłych decyzji regulacyjnych.
Najważniejsza zmiana w myśleniu? Pestycydy przestały być wyłącznie tematem dla rolnictwa.
Dziś to:
- temat zarządzania ryzykiem w całym łańcuchu dostaw,
- temat compliance dla sieci handlowych,
- temat reputacji marki.
Bo konsument nie widzi substancji czynnej. Widzi: „czy produkt jest bezpieczny”.
Jak się do tego przygotować?
- Nie badaj warzyw i owoców „na koniec” – przygotuj strategiczne badania żywności
Badanie partii przed sprzedażą to za mało.
W praktyce najlepiej działa model:
- badania surowca (np. borówki, jabłka),
- badania po magazynowaniu,
- badania produktu finalnego.
Szczególnie dla produktów sezonowych jak:
- truskawki, maliny,
- koper i nowalijki,
- jabłka przechowywane w kontrolowanej atmosferze.
- Monitoruj zmiany NDP – nie tylko wyniki badań
NDP nie jest stałą wartością.
Jeśli limit zostaje obniżony:
- produkt zgodny w styczniu,
- może być niezgodny w sierpniu – bez żadnej zmiany w produkcji.
Dlatego monitoring zmian legislacyjnych jest dziś równie ważny jak analiza laboratoryjna.
- Pracuj na realnych scenariuszach rynkowych
Inne ryzyko ma:
- koper sprzedawany lokalnie,
- borówka eksportowana do Niemiec,
- jabłko trafiające do sieci retail.
Badania powinny odzwierciedlać realny rynek docelowy, a nie tylko minimalne wymagania prawne.
Zmiany w pestycydach to dziś nie pojedyncze decyzje, ale ciągły proces regulacyjny, który bezpośrednio wpływa na jakość, bezpieczeństwo żywności oraz badania pozostałości pestycydów.
Największe ryzyko nie polega na przekroczeniu norm. Polega na tym, że normy zmieniają się szybciej niż procesy w firmie.
A to oznacza, że przewagę mają nie ci, którzy reagują – tylko ci, którzy przewidują.
Wsparcie eksperckie J.S. Hamilton
W akredytowanym laboratorium J.S. Hamilton Poland wspieramy producentów i dystrybutorów żywności w procesie badawczym oraz monitorowaniu zmian regulacyjnych.
Oferujemy badania na obecność pestycydów w żywności, badania wielopozostałościowe (multi-residue), interpretację wyników w kontekście aktualnych i przyszłych NDP, wsparcie w ocenie ryzyka dla konkretnych produktów (owoce, warzywa, surowce) oraz doradztwo w zakresie zgodności z wymaganiami UE i rynków eksportowych.
Jeśli chcesz upewnić się, że Twoje produkty są zgodne nie tylko dziś, ale również po kolejnej zmianie przepisów – zapraszamy do kontaktu.
Chcesz być o krok przed zmianami?
Temat pozostałości pestycydów i dynamicznie zmieniających się przepisów to tylko jeden z elementów szerszego wyzwania, przed którym stoi dziś branża spożywcza. Równie istotne pozostają kwestie bezpieczeństwa mikrobiologicznego oraz praktycznego przygotowania organizacji na zmieniające się wymagania.
Dlatego w kwietniu organizujemy dwa bezpłatne webinaria, podczas których nasi eksperci omawiają zarówno aktualne zmiany w obszarze pestycydów – w tym NDP, wycofania i odnowienia substancji czynnych – jak i mikrobiologiczne aspekty przetwarzania owoców i warzyw.
To praktyczne rozwinięcie tematów poruszonych w artykule – z konkretnymi przykładami, interpretacją zmian oraz wskazaniem realnych konsekwencji dla producentów i dystrybutorów żywności.
Jeśli chcesz uporządkować wiedzę i przygotować się na nadchodzące zmiany:
▶️️zapisz się na webinaria i wybierz temat najbardziej dopasowany do Twojej działalności