Autor: Zuzanna Kwiatkowska

Od tysięcy lat człowiek udomawia różne gatunki zwierząt, zarówno te pełniące funkcje użytkowe, jak i towarzyszące mu na co dzień. Wśród najbardziej popularnych zwierząt domowych niezmiennie dominują psy i koty, ale coraz więcej osób decyduje się również na ptaki ozdobne, małe ssaki (w tym gryzonie), ryby akwariowe, a także zwierzęta terraryjne, takie jak gady, płazy czy bezkręgowce. Z danych Europejskiej Federacji Producentów Karmy dla Zwierząt Domowych (FEDIAF) opublikowanych w 2024 roku wynika, że w 2022 r. w Europie mieszkało ok. 129 mln kotów i 106 mln psów. W Polsce liczba ta wynosiła ponad 7 mln i 8 mln FEDIAF od lat promuje odpowiedzialną opiekę nad zwierzętami, troskę o ich dobrostan i rolę społeczną, a także działania zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Psy i koty – od pomocników do członków rodziny

Kiedyś psy i koty miały przede wszystkim znaczenie praktyczne, pilnowały domostw lub pomagały w zwalczaniu szkodników. Dziś ich rola jest zupełnie inna. Zwierzęta domowe stały się integralną częścią rodzin, a opiekunowie poświęcają im coraz więcej uwagi, czasu i środków. Największe znaczenie przypisuje się obecnie trosce o zdrowie i prawidłowe żywienie czworonogów, co przekłada się na wzrost świadomości konsumentów i dynamiczny rozwój rynku karm.

Wzrost świadomości opiekunów i rozwój rynku karm

Zmieniające się nawyki właścicieli zwierząt sprawiają, że rynek karm przechodzi prawdziwą transformację. Coraz częściej wybierane są produkty wysokiej jakości – dobrze zbilansowane, dostosowane do indywidualnych potrzeb psów i kotów. Intensywne tempo życia również wpływa na popularność gotowych karm, które zastępują samodzielnie przygotowywane posiłki. W efekcie branża produktów dla zwierząt rozwija się w imponującym tempie, a prognozy wskazują, że będzie to jeden z najbardziej dynamicznie rosnących segmentów rynku dóbr codziennego użytku.

Dla wielu konsumentów karma nie jest już zwykłym produktem, lecz inwestycją w zdrowie i dobre samopoczucie ich pupili. Szczególnie szybko rozwija się segment premium i superpremium, gdzie priorytetem są składniki najwyższej jakości, transparentne receptury i precyzyjne dopasowanie do potrzeb zwierząt. Rosnącą popularnością cieszą się również karmy wysokobiałkowe oraz inspirowane dietami typu „human grade”. Jednocześnie obserwuje się wzrost zainteresowania karmami specjalistycznymi – weterynaryjnymi, wspierającymi odporność, a także dopasowanymi do wieku czy trybu życia zwierzęcia.

Czym jest karma dla zwierząt domowych?

Karma dla zwierząt domowych to rodzaj paszy przeznaczonej do żywienia zwierząt towarzyszących człowiekowi. Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2009 z 13 lipca 2009 r. dotyczącym wprowadzania na rynek i stosowania pasz, termin „zwierzęta domowe” odnosi się do gatunków, które nie są wykorzystywane w produkcji żywności, a utrzymywane są przez człowieka i nie stanowią pożywienia we Wspólnocie. W przewodnikach FEDIAF doprecyzowano tę definicję, uwzględniając różnice kulturowe i wskazując gatunki zaliczane do zwierząt domowych. Do karm zalicza się również gryzaki dla psów, produkowane z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub ich pochodnych.

FEDIAF – wytyczne i wsparcie dla producentów karm

Produkcja oraz dystrybucja karm dla zwierząt domowych podlegają ścisłym regulacjom prawnym związanym z jakością i bezpieczeństwem pasz. Cały proces znajduje się pod kontrolą inspekcji weterynaryjnej. Europejska Federacja Producentów Karmy dla Zwierząt Domowych opracowała liczne wytyczne i przewodniki, które wspierają producentów w spełnianiu obowiązujących wymagań. Dokumenty te dostępne są w języku angielskim na stronie FEDIAF oraz w wersji polskiej na stronach Głównego Inspektoratu Weterynarii i Polskiego Stowarzyszenia Producentów Karmy dla Zwierząt Domowych (POLKARMA), będącego członkiem FEDIAF.

Do najważniejszych dokumentów należą m.in.:

• Kodeks FEDIAF dobrej praktyki w zakresie produkcji bezpiecznej karmy dla zwierząt domowych – stanowi narzędzie wspierające producentów w tworzeniu systemów zarządzania bezpieczeństwem i higieną procesu produkcji;
• Kodeks dobrej praktyki znakowania karm dla zwierząt domowych – wyjaśnia zasady etykietowania i interpretacji przepisów, zawiera przykłady oraz określa dopuszczalne różnice między wartościami deklarowanymi na etykiecie a wynikami analiz laboratoryjnych;
• Wytyczne żywieniowe dla pełnoporcjowych i uzupełniających karm dla psów i kotów – przedstawiają zalecane poziomy składników odżywczych, takich jak białko, tłuszcz, aminokwasy, witaminy czy minerały, z podziałem na wiek i gatunek zwierzęcia, a także ich maksymalne dopuszczalne wartości;
• Stanowisko Doradczej Rady Naukowej FEDIAF dotyczące węglowodanów – określa ich znaczenie w diecie zwierząt oraz korzyści wynikające z ich spożywania;
• Wytyczne żywieniowe dla królików domowych – zawierają rekomendacje dotyczące wartości odżywczych karm w zależności od wieku zwierzęcia.

Badania pasz w Laboratorium J.S. Hamilton Poland Sp. z o.o.

Laboratorium J.S. Hamilton Poland Sp. z o.o. realizuje kompleksowe analizy karm dla zwierząt domowych w zakresie składników deklarowanych na etykietach, obejmujące m.in. oznaczenie wilgotności, zawartości białka, tłuszczu, popiołu, włókna surowego oraz popiołu nierozpuszczalnego w kwasie solnym. Dodatkowo określane są składniki mineralne, takie jak wapń, sód i fosfor, wymagane na opakowaniach mieszanek mineralnych oraz dodatków paszowych, np. witamin i mikroelementów.

W laboratorium analizowane są również inne parametry, takie jak profil aminokwasowy czy skład kwasów tłuszczowych. Do badań wykorzystywane są różne techniki analityczne – m.in. metody wagowe, miareczkowe, spektrometryczne i chromatograficzne. Laboratorium dokonuje także oceny zgodności uzyskanych wyników z obowiązującymi przepisami prawa oraz zaleceniami FEDIAF, co pozwala na rzetelną weryfikację jakości i bezpieczeństwa karm dostępnych na rynku.

 

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy 

Znaczenie etefonu w nowoczesnym rolnictwie

Współczesne rolnictwo i ogrodnictwo coraz częściej wykorzystuje substancje wspierające rozwój roślin oraz poprawiające jakość plonów, które nie pełnią funkcji typowych środków ochrony roślin. Do tej grupy należy etefon (kwas 2-chloroetylofosfonowy) – systemiczny regulator wzrostu, który po wchłonięciu przez roślinę rozkłada się m.in. z uwolnieniem etylenu, naturalnego fitohormonu odpowiedzialnego za szereg procesów fizjologicznych, w tym przyspieszenie dojrzewania owoców.

Etefon znalazł szerokie zastosowanie w uprawach warzyw, owoców, zbóż oraz roślin oleistych. W przypadku pomidorów i papryki jego rola jest szczególnie istotna – wyrównana dojrzałość i jednolity kolor owoców to wymagania rynku oraz sposób na ograniczenie strat spowodowanych chorobami.

Jak działa etefon?

Jako związek dobrze rozpuszczalny w wodzie, etefon w roślinie rozkłada się do kwasu fosforowego, chlorków oraz etylenu. Etylen pełni rolę naturalnego regulatora wzrostu, który:

• przyspiesza dojrzewanie owoców,
• inicjuje starzenie i opadanie liści,
• reguluje kiełkowanie i kwitnienie,
• wspomaga reakcje obronne roślin wobec stresów środowiskowych.

Dzięki stosowaniu etefonu producenci mogą kontrolować procesy fizjologiczne, które w naturalnych warunkach zachodziłyby wolniej lub mniej równomiernie.

Uprawy owocowo-warzywne

W ogrodnictwie etefon jest stosowany przede wszystkim w celu przyspieszenia i ujednolicenia dojrzewania owoców. Działanie etefonu przekłada się również na:

• Równomierny plon – owoce dojrzewają w zbliżonym tempie, co pozwala na jednorazowy zbiór. Jest to szczególnie korzystne dla gospodarstw skoncentrowanych na dostawach surowca do zakładów przetwórczych, gdzie wymagana jest spójność jakościowa produktu.
• Podniesiona wartość handlowa – jednolity kolor owoców (np. intensywna czerwień pomidorów czy papryki) zwiększa ich atrakcyjność dla klientów, co pozytywnie wpływa na ich cenę rynkową.
• Ograniczenie strat – krótszy czas dojrzewania zmniejsza ryzyko porażenia owoców przez patogeny, m.in. takie jak Botrytis cinerea (szara pleśń) czy Alternaria spp. W praktyce oznacza to mniejszą konieczność stosowania fungicydów i obniżenie strat w trakcie przechowywania.
• Sprawniejszy zbiór – wyrównana dojrzałość owoców pozwala na efektywniejszą organizację procesu zbioru, co przekłada się na niższe koszty pracy.

Uprawa zbóż

Chociaż etefon najczęściej kojarzony jest z produkcją owoców i warzyw, ma on również istotne zastosowanie w uprawie zbóż. Rośliny zbożowe, szczególnie w fazie kłoszenia, są narażone na niekorzystne warunki atmosferyczne, sprzyjające wyleganiu łanu. Może to prowadzić do poważnych strat plonu, utrudniać zbiór i obniżać jakość ziarna.

W późniejszych etapach wzrostu dominują auksyny, stymulujące wydłużanie pędu głównego i ograniczające rozwój pędów bocznych. Nadmierne stężenie auksyn może też ograniczać rozwój systemu korzeniowego, przez co rośliny stają się mniej odporne na stresy środowiskowe.

Etefon, wpływając na gospodarkę hormonalną roślin, hamuje produkcję i transport auksyn. W rezultacie pobudza rozwój pędów bocznych i korzeni przybyszowych oraz ogranicza nadmierny wzrost źdźbeł w najintensywniejszej fazie ich wydłużania. Tkanki źdźbeł częściowo ulegają zdrewnieniu, co zwiększa ich sztywność i odporność mechaniczną. Stabilniejsze rośliny lepiej wykorzystują wodę i składniki mineralne, co sprzyja wyższym i bardziej wyrównanym plonom.

Etefon a ochrona roślin

Choć etefon nie działa bezpośrednio na patogeny czy szkodniki, jego rola w ochronie upraw jest pośrednia, ale istotna. Poprzez przyspieszenie dojrzewania owoców skraca się okres ich podatności na infekcje. Zbiory mogą być wykonane zanim owoce zostaną porażone przez choroby, takie jak szara pleśń (Botrytis cinerea) czy alternarioza (Alternaria spp.).

W ten sposób etefon stanowi uzupełnienie integrowanej ochrony roślin, wspierając działanie fungicydów i pomagając ograniczyć straty w plonie oraz podczas przechowywania.

Bezpieczeństwo stosowania

Podobnie jak inne regulatory wzrostu, etefon wymaga dokładnego dawkowania. Nadmierne ilości mogą powodować opadanie owoców, obniżenie jakości plonu czy przyspieszone starzenie roślin. Zgodnie z przepisami UE etefon powinien być stosowany w pełni zgodnie z etykietą, z zachowaniem okresów karencji oraz dopuszczalnych poziomów pozostałości.

Etefon – planowane zmiany legislacyjne

Po odnowieniu zatwierdzenia etefonu przez UE (Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2023/2591), Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zalecił obniżenie dopuszczalnego dziennego spożycia (ADI). W oparciu o nowe ADI, w 2024 r. EFSA dokonała przeglądu najwyższych dopuszczalnych poziomów (NDP) dla etefonu. Laboratoria referencyjne UE zaproponowały także specyficzne dla produktów limity oznaczalności, które są analitycznie osiągalne i zgodne z nowymi normami bezpieczeństwa.

Unia Europejska planuje od stycznia 2026 r. wprowadzenie nowych najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości etefonu w wielu produktach. Draft rozporządzenia zmieniającego załączniki II i V do rozporządzenia (WE) nr 396/2005 wpłynął do Rady UE 19 września tego roku, obejmując dimoksystrobinę, etefon i propamokarb.

Zmiany NDP będą miały szczególne znaczenie dla producentów borówek, dla których limity zostaną obniżone do granicy oznaczalności. 23 czerwca 2025 r. Komisja Europejska opublikowała sprostowanie, które obniża NDP pozostałości etefonu w orzechach (z wyjątkiem orzechów laskowych i włoskich).

Zaproponowano także obniżenie NDP dla jabłek, ananasów, żyta i pszenicy, podczas gdy dla jęczmienia NDP zostanie podwyższony.

 

Tabela 1. Planowane zmiany najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości etefonu w produktach żywnościowych (źródło: www.agrinfo.eu)

Grupa	Produkty	Etefon (mg/kg)
		Obowiązujący NDP	Planowany NDP
Orzechy z drzew orzechowych	migdały, orzechy brazylijskie, orzechy nerkowca, kasztany jadalne, orzechy kokosowe, orzechy makadamii, orzechy pekan, orzeszki piniowe , orzeszki pistacjowe	0,1	0,02*
Owoce ziarnkowe	jabłka	0,8	0,7
Owoce jagodowe i drobne owoce	borówki amerykańskie	20	0,01*
Owoce różne	ananasy	2	1,5
Zboża	jęczmień	1	1,5
	żyto	1	0,8
	pszenica	1	0,5

*Granica oznaczalności

 

Dostawcy jabłek, ananasów, żyta i pszenicy powinni dokonać przeglądu stosowania etefonu i ocenić, czy konieczne będą zmiany w praktykach rolniczych, aby zapewnić zgodność z nowymi NDP. W przypadku borówek i orzechów szczególne znaczenie ma ocena aktualnego wykorzystania etefonu i rozważenie alternatywnych rozwiązań.

UE planuje również obniżenie granicy oznaczalności dla szerokiej gamy produktów:

• owoce, warzywa, zboża, rośliny cukrowe i produkty zwierzęce: z 0,05 do 0,02 lub 0,01 mg/kg,
• nasiona oleiste, owoce oleiste, herbaty, kawy, kakao i przyprawy: z 0,1 do 0,05 mg/kg.

Podsumowanie

Etefon stanowi ważne narzędzie w nowoczesnej produkcji warzyw i owoców. Jako regulator wzrostu działa poprzez uwalnianie etylenu, który przyspiesza i wyrównuje dojrzewanie owoców, poprawia ich jakość handlową i ułatwia organizację zbioru. Ponadto jest promotorem fitohormonu, który powoduje skrócenie i usztywnienie źdźbeł zbóż, co zapobiega wyleganiu łanu. Przekłada się to nie tylko na korzyści ekonomiczne, ale także na lepszą ochronę roślin przed stratami spowodowanymi chorobami.

Choć nie jest typowym pestycydem, jego znaczenie w praktyce rolniczej pokazuje, że regulacja procesów fizjologicznych roślin może być równie ważna jak ochrona chemiczna. Właściwie stosowany etefon staje się zatem cennym elementem zrównoważonego systemu produkcji rolnej i ogrodniczej.

W laboratorium Hamilton UO-Technologia wykonujemy badania pozostałości etefonu w owocach, warzywach oraz zbożach, a stosowana przez nas metoda badawcza charakteryzuje się granicą oznaczalności, która odpowiada zarówno obecnym wymogom, jak i przyszłym bardziej restrykcyjnym normom.

 

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy 

Dlaczego termin przydatności jest tak istotny?

Okres przydatności do spożycia to jedna z kluczowych cech każdego produktu spożywczego – od surowców, przez półprodukty, aż po wyroby gotowe. Każdy produkt powinien mieć jasno określony własny termin, a wpływ na jego długość mają zarówno producenci i dostawcy, jak i sami konsumenci. Termin przydatności definiuje się jako czas od momentu wytworzenia (lub dojrzewania) i zapakowania, w którym produkt zachowuje odpowiedni poziom jakości przy określonych warunkach przechowywania. Właściwe wyznaczenie tego okresu jest niezwykle istotne dla firm, ponieważ pozwala ograniczyć ryzyko reklamacji i wycofań, a jednocześnie wzmacnia zaufanie do marki.

Ramy prawne

W prawie europejskim brak jest przepisów, które jednoznacznie wskazywałyby, jak należy prawidłowo ustalać termin przydatności do spożycia Zgodnie z artykułem 14 punkt 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r., żaden środek spożywczy, który nie spełnia wymogów bezpieczeństwa, nie może trafić na rynek. Oznacza to, że pełna odpowiedzialność za bezpieczeństwo i jakość produktu, przez cały okres deklarowanej przydatności, spoczywa na producencie.

Wskazówki EFSA

W 2023 roku EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) opublikowała dokumenty zawierające wytyczne dla branży spożywczej w zakresie ustalania terminów przydatności. Zawarto w nich propozycje narzędzi wspierających ten proces, takich jak: dane literaturowe, modele mikrobiologii predyktywnej, badania przechowalnicze i obciążeniowe. Dobór metody zależy od charakterystyki produktu i możliwości producenta, jednak to właśnie badania przechowalnicze są najczęściej stosowane – pozwalają bowiem śledzić zmiany jakościowe zachodzące w produkcie podczas magazynowania.

Standardowe i przyspieszone testy

Najczęściej stosowanym modelem są badania w warunkach standardowych, które można przeprowadzić dla praktycznie wszystkich grup żywności. Alternatywą są badania przyspieszone – tzw. Accelerated Shelf Life Testing (ASLT). Polegają one na przechowywaniu próbek w komorach klimatycznych o wyższej temperaturze i wilgotności niż standardowe, co pozwala zasymulować proces starzenia produktu. Ich podstawą jest reguła van’t Hoffa, zgodnie z którą podniesienie temperatury o 10°C zazwyczaj powoduje dwukrotne przyspieszenie reakcji chemicznych. Należy jednak pamiętać, że zbyt duże przyspieszenie może prowadzić do zawyżonych prognoz trwałości w normalnych warunkach przechowywania.

Kontrole w trakcie przechowywania

Liczba kontroli zależy od długości okresu przydatności. Zaleca się co najmniej 3 – 4 pomiary zarówno w badaniach standardowych, jak i przyspieszonych. W przypadku nowych produktów, gdy nie ma jeszcze wystarczającej wiedzy o tempie zmian, warto zaplanować większą liczbę kontroli, szczególnie pod koniec okresu trwałości.

Laboratorium J.S. Hamilton Poland Sp. z o.o. prowadzi badania przyspieszone w komorach klimatycznych w warunkach:

• 30°C i wilgotność względna 65%,
• 40°C i wilgotność względna 75%.

Stopień przyspieszenia ustalany jest w odniesieniu do standardowych warunków przechowywania deklarowanych przez producenta.

Projektowanie badań ASLT

Każdy projekt badań przyspieszonych jest opracowywany indywidualnie i wymaga szczegółowych danych o produkcie – m.in. aktywności wody, pH, zawartości tłuszczu, obecności konserwantów, dodatków czy rodzaju opakowania. Badania te pozwalają szybciej oszacować termin trwałości, jednak zawsze wymagają potwierdzenia w badaniach standardowych, aby zagwarantować wiarygodność i bezpieczeństwo prognoz.

Ograniczenia metody

Nie każdy produkt nadaje się do badań ASLT. Nie zaleca się ich w przypadku:

• żywności przechowywanej chłodniczo i mrożonej,
• produktów z terminem poniżej 6 miesięcy,
• artykułów o wysokiej zawartości tłuszczu (ze względu na procesy jełczenia),
• czekolady, żelków i innych produktów podatnych na deformację w wyższej temperaturze,
• żywności wzbogaconej w witaminy, które są szczególnie wrażliwe na ciepło i wilgoć.

Doświadczenie J.S. Hamilton Poland

Zespół J.S. Hamilton Poland posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu badań przechowalniczych, w tym testów ASLT. Eksperci wspierają producentów w opracowywaniu projektów, prowadzeniu badań i interpretacji wyników, aby zapewnić konsumentom produkty bezpieczne i wysokiej jakości.

 

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy 

Skąd biorą się metale w żywności?

Metale i ich związki naturalnie występują w środowisku – obecne są w glebie, wodzie i powietrzu. Jednak ich ilość w produktach spożywczych rośnie również wskutek działalności człowieka, m.in. przemysłu i rolnictwa. Mogą trafiać do żywności także na etapie przetwarzania czy przechowywania. Problemem jest zwłaszcza długotrwała ekspozycja, ponieważ organizm kumuluje te pierwiastki, co z czasem prowadzi do poważnych skutków zdrowotnych. Należą do nich choroby układu sercowo-naczyniowego, nerwowego, moczowego czy immunologicznego, a także uszkodzenia genetyczne zwiększające ryzyko nowotworów.

Działania EFSA – które metale są najbardziej niebezpieczne?

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) od lat monitoruje zagrożenia związane z metalami ciężkimi, takimi jak ołów, kadm, rtęć, arsen (szczególnie nieorganiczny), nikiel czy cyna nieorganiczna. EFSA systematycznie publikuje opinie naukowe dotyczące ich wpływu na zdrowie i aktualizuje wartości TDI (tolerowanego dziennego pobrania). W ostatnim czasie szczególną uwagę zwrócono na nikiel i arsen nieorganiczny – efektem było przyjęcie przez Komisję Europejską przepisów określających najwyższe dopuszczalne poziomy (NDP) ich zawartości w żywności.
Pod koniec 2024 roku EFSA oceniła także ryzyko związane ze spożyciem organicznych związków arsenu obecnych w rybach, owocach morza i wodorostach. W części przypadków nie stwierdzono zagrożenia, jednak dla niektórych form, np. związków arsenu z tłuszczami, konieczne jest uzupełnienie danych.

Główne źródła metali w diecie

Metale ciężkie mogą znajdować się w wielu produktach codziennego spożycia – od owoców, warzyw i zbóż, po mięso, ryby, wyroby kakaowe czy przyprawy. Poniżej znajduje się tabela przedstawiająca przykładowe źródła pierwiastków, dla których ustalono NDP w Rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r., ze zmianami.

Nazwa metalu (symbol)	Środki spożywcze
Ołów (Pb)	owoce, warzywa, grzyby, nasiona roślin strączkowych, zboża, suszone przyprawy, mięso zwierząt, ptaków i ryb, owoce morza, mleko, miód, oleje i tłuszcze, soki owocowe, wino, sole, suplementy diety
Kadm (Cd)	owoce, warzywa, świeże zioła, orzechy, grzyby, nasiona roślin strączkowych, zboża, nasiona oleiste, mięso zwierząt, ptaków i ryb, owoce morza, wyroby kakaowe i czekoladowe, sól, suplementy diety
Rtęć (Hg)	ryby, owoce morza, sól, suplementy diety
Arsen nieorganiczny (AsIII + AsV)	ryż, przetwory zbożowe ryżowe, napoje na bazie ryżu, soki owocowe
Arsen całkowity (As)	sól
Cyna nieorganiczna (SnII + SnIV)	żywność i napoje w puszkach
Nikiel (Ni)	warzywa, orzechy, świeże zioła, nasiona roślin strączkowych, wodorosty, nasiona oleiste, zboża, wyroby kakaowe i czekoladowe, soki owocowe i warzywne

Nowe przepisy – limity dla niklu

Od 1 lipca 2025 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/1987, zmieniające rozporządzeniu Komisji (UE) 2023/915, które modyfikuje regulacje dotyczące NDP metali w żywności. Najważniejszą zmianą jest objęcie nadzorem niklu, co oznacza, że lista pierwiastków podlegających ścisłej kontroli została poszerzona o kolejny metal istotny z punktu widzenia bezpieczeństwa konsumentów.

Żywność dla dzieci pod szczególną kontrolą

Niemowlęta i małe dzieci są wyjątkowo narażone na zanieczyszczenia metalami ze względu na niską masę ciała i stosunkowo monotonną dietę. Produkty ryżowe, często stosowane w diecie najmłodszych – zwłaszcza dzieci z alergią na białka mleka krowiego lub celiakią – mogą stanowić istotne źródło nieorganicznego arsenu. Szacuje się, że jego pobranie z dietą u tej grupy wiekowej jest nawet 2–3 razy wyższe niż u dorosłych. Dlatego w rozporządzeniu (UE) 2023/915 przewidziano znacznie niższe dopuszczalne limity metali dla żywności dedykowanej dzieciom do lat 3. W przypadku rtęci nie ustalono NDP, jednak ze względu na jej szkodliwe działanie przyjmuje się zasadę zerowej tolerancji.

Jak monitoruje się przekroczenia?

Produkty spożywcze przekraczające dopuszczalne poziomy metali są zgłaszane w ramach systemu RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed). Informacje te publikowane są w rocznych raportach sieci ostrzegania ACN. W 2024 roku odnotowano ok. 40 zgłoszeń dotyczących ołowiu i kadmu w owocach oraz warzywach, a także blisko 70 zgłoszeń związanych z obecnością rtęci i kadmu w rybach i produktach rybnych.

Badania metali w laboratorium J.S. Hamilton Poland

Laboratorium J.S. Hamilton Poland Sp. z o.o. prowadzi oznaczenia metali ciężkich, dla których ustalono limity w rozporządzeniu nr 2023/915, ze zmianami. Do analizy ołowiu, kadmu, rtęci, arsenu całkowitego, cyny i niklu wykorzystywane są techniki spektrometrii mas z jonizacją w plazmie indukcyjnie sprzężonej (ICP-MS) oraz emisyjnej spektrometrii atomowej ze wzbudzeniem w plazmie indukcyjnie sprzężonej (ICP-OES). Z kolei zawartość arsenu nieorganicznego określana jest metodą HPLC-ICP-MS, łączącą wysokosprawną chromatografię cieczową z detekcją spektrometrii mas z jonizacją w plazmie indukcyjnie sprzężonej.

 

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy 

Wyboista droga ziemniaka do Europy

Udomowienie ziemniaka miało miejsce około 8000 lat temu w rejonie jeziora Titicaca, położonego w Andach na pograniczu dzisiejszego Peru i Boliwii. Do Europy ziemniak został sprowadzony w XVI wieku przez Hiszpanów. Początkowo budził nieufność, ponieważ uważano go za trujący i niechrześcijański. Dlatego też długi czas traktowano go głównie jako ciekawostkę botaniczną lub paszę dla zwierząt. Uprawiano go przede wszystkim w przyklasztornych i książęcych ogrodach, ale nie włączano do codziennej diety.

Dopiero w XVIII stuleciu, gdy na kontynencie rozprzestrzeniły się klęski głodu i konflikty zbrojne, zaczęto postrzegać ziemniaka jako ważną roślinę żywieniową stanowiącą wartościowe, pożywne i wydajne źródło węglowodanów. Jego upowszechnienie zwiastowało złagodzenie niedoborów żywności. Przez kolejne dziesięciolecia warzywo to stało się fundamentem diety ludności Europy Środkowej i Zachodniej, zwłaszcza w Irlandii, Polsce czy Niemczech.

Jednak gwałtowny wzrost areału upraw niósł ze sobą ryzyko: w połowie XIX w. zaraza ziemniaczana (Phytophthora infestans) spustoszyła pola na wielką skalę. Najdotkliwiej odczuła to Irlandia, gdzie w latach 1845–1848 głód pochłonął około miliona ofiar, a kolejny milion zmusił do emigracji. W odpowiedzi na te wydarzenia wprowadzono praktyki ochrony chemicznej (fungicydy) oraz rozpoczęto prace nad odmianami odpornymi na choroby, które od tego czasu stały się podstawą sukcesu upraw ziemniaka w Europie. Dzięki tym działaniom ziemniak stał się stabilnym źródłem pożywienia.

Potęga ziemniaka – od głodu do globalnej różnorodności upraw

Ziemniak (Solanum tuberosum) zajmuje trzecie miejsce wśród najważniejszych roślin uprawnych przeznaczonych do spożycia przez ludzi na świecie, po ryżu i pszenicy. Przez całą swoją historię ziemniak przyczyniał się do zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego i eliminowania ubóstwa. Obecnie ziemniak nadal odgrywa istotną rolę w światowym bezpieczeństwie żywnościowym dzięki takim cechom jak wysoka wydajność w krótkim czasie, niewielkie wymagania dotyczące powierzchni uprawnej oraz zdolność do adaptacji do szerokiego zakresu warunków środowiskowych.

Ziemniaki uprawiane są w różnych celach: do bezpośredniego spożycia, do produkcji przetworów, skrobi przemysłowej, sadzeniaków, a w mniejszym stopniu także jako pasza.

Istnieją tysiące odmian ziemniaków, różniących się wielkością, kształtem, kolorem, teksturą, właściwościami kulinarnymi, smakiem, zawartością skrobi oraz odpornością na choroby. Wybór odmiany zależy nie tylko od lokalnych warunków klimatycznych i właściwości agrotechnicznych, ale także od przeznaczenia rynkowego uprawy.

Ziemniak alias kartofel alias pyra – król europejskiej kuchni

Mimo, iż w ostatnich dziesięcioleciach spożycie świeżych ziemniaków w Europie i Ameryce Północnej spadło, głównie z powodu rosnącej popularności innych źródeł węglowodanów, takich jak makaron, ryż czy kasza, trudno sobie wyobrazić europejską kuchnię bez ziemniaka.

Ziemniak to prawdziwy kameleon kuchni – gotowany, pieczony, smażony czy duszony sprawdza się jako baza dla puree, gnocchi, placków czy frytek, a różne odmiany pozwalają uzyskać zarówno kremowe puree, jak i jędrne młode kartofelki. Jego neutralny smak doskonale łączy się z masłem, śmietaną, serami, czosnkiem i ziołami, a przy odpowiedniej obróbce stanowi zdrowe źródło skrobi, błonnika, witaminy C i potasu.

Ziemniak to nie tylko jedzenie, ale także część tożsamości kulturowej wielu krajów.

Jego historia pokazuje, jak z podejrzanej nowinki botanicznej stał się jednym z najważniejszych warzyw na naszym kontynencie.

Patogeny kontra produkcja – realia uprawy ziemniaka

Chociaż produkcja i spożycie ziemniaków w Europie i Ameryce Północnej spadają, globalna produkcja wzrosła w ostatnich dekadach, głównie dzięki rosnącemu spożyciu w Azji.

Ziemniaki są podatne na wiele patogenów, które mogą powodować poważne straty jakościowe i ilościowe. Choroby wywoływane przez te patogeny wpływają negatywnie na jakość bulw w trakcie uprawy, przechowywania i przetwarzania. Do najważniejszych chorób ziemniaka na świecie należą: zaraza późna (Phytophthora infestans), zaraza wczesna (Alternaria solani), rizoktonioza ziemniaka (Rhizoctonia solani), rak ziemniaka (Synchytrium endobioticum), parch prószysty (Spongospora subterranea), śluzak (Ralstonia solanacearum), czarna nóżka (Pectobacterium spp.), wirus Y ziemniaka (PVY), liściozwój ziemniaka (PLRV) oraz mątwik ziemniaczany (Globodera rostochiensis). Znaczenie poszczególnych chorób różni się w zależności od regionu i warunków klimatycznych. Szczególnie groźna jest zaraza późna wywoływana przez P. infestans, ze względu na agresywność i dużą zmienność genetyczną. W optymalnych warunkach może zniszczyć plon w ciągu tygodnia. Stosowanie fungicydów jest nadal główną metodą ochrony, ponieważ dostępne odmiany o wysokiej odporności są mniej akceptowane rynkowo. W konsekwencji, uprawa ziemniaka jest w dużym stopniu uzależniona od stosowania pestycydów. W wielu krajach stosuje się na nim największe ilości środków ochrony roślin na hektar.

Zwalczanie chwastów, szkodników i patogenów w uprawie ziemniaka

W uprawie ziemniaków kluczowe znaczenie ma kompleksowa ochrona roślin, nie tylko przed chorobami, ale również przed chwastami i szkodnikami. Ponieważ powierzchnia między rzędami długo pozostaje odsłonięta, chwasty takie jak komosa biała, rdest czy przytulia czepna zyskują przewagę konkurencyjną. Optymalny program ochrony łączy zabiegi przedwschodowe z powschodowymi, co pozwala skutecznie zahamować ich rozwój i zapewnić wysokie plony oraz jakość bulw.

Przedwschodowe zabiegi herbicydowe, przeprowadza się na wilgotnej glebie co najmniej tydzień przed pojawieniem się pędów, aby zahamować wschody chwastów, takich jak komosa czy rdest. Po wykiełkowaniu uprawy, od maja, szczególną uwagę poświęca się zwalczaniu stonki ziemniaczanej, która jest jednym z najważniejszych szkodników. Monitoring pozwala szybko wykryć larwy, które można eliminować przy pomocy biopestycydów (spinosad, azadyrachtyna), a w razie silnej infestacji również środkami chemicznymi (m.in.: lambda‑cyhalotryna, deltametryna, acetamipryd, chlorantraniliprol). Spośród chorób grzybowych najgroźniejsze są zaraza ziemniaka i alternarioza, występujące głównie w pełnej fazie wegetacji. Ich rozwojowi sprzyjają wilgotna, ciepła pogoda oraz błędy agrotechniczne, takie jak zbyt wczesne sadzenie. Dodatkowo, program ochrony wzbogacają zabiegi agrotechniczne, takie jak odpowiednie wapnowanie i poprawa struktury gleby, co wspiera kondycję roślin i ogranicza ryzyko infekcji. Całość strategii opiera się na zintegrowanym zarządzaniu, które łączy metody chemiczne, biologiczne i agrotechniczne, zapewniając stabilność plonów oraz wysoką jakość bulw przy minimalnym wpływie na środowisko.

W Polsce zgodnie z aktualnym programem ochrony ziemniaka dopuszczonych jest do użycia kilkadziesiąt substancji czynnych. W poniższej tabeli przedstawiony został aktualny wykaz substancji czynnych (MRiRW, stan na 14.07.2025 r.), które stosowane są w środkach ochrony roślin pojedynczo lub w mieszaninie.

Tabela 1. Wykaz substancji czynnych dopuszczonych do stosowania w ochronie ziemniaka (MRiRW, stan na 14.07.2025 r.)

Rodzaj środka	Substancja czynna z zawartością
Fungicyd	·        ametoktradyna ·        amisulbrom ·        azoksystrobina ·        Bacillus amyloliquefaciens (dawniej subtilis) szczep QST 713 ·        boskalid ·        cyjazofamid ·        cymoksanil ·        difenokonazol ·        dimetomorf ·        dimetomorf ·        fluazynam ·        fluksapyroksad ·        fluopikolid ·        fluopyram ·        flutolanil	·        folpet ·        imazalil ·        mandipropamid ·        mefentriflukonazol ·        metalaksyl-M ·        miedź i jej związki ·        oksatiapiprolina ·        piraklostrobina ·        propamokarb ·        protiokonazol ·        Pseudomonas sp. szczep DSMZ 13134 ·        Trichoderma asperellum szczep T34 ·        walifenalat ·        zoksamid
Insektycyd	·        acetamipryd ·        azadyrachtyna ·        chlorantraniliprol ·        cyjanotraniliprol ·        cypermetryna ·        deltametryna ·        flonikamid ·        flupyradifuron	·        lambda-cyhalotryna ·        olej rzepakowy ·        pyretryny ·        spinosad ·        spirotetramat ·        tau-fluwalinat ·        teflutryna
Chwastobójczy	·        aklonifen ·        bentazon ·        chizalofop-P etylu ·        chlomazon ·        cykloksydym ·        diflufenikan ·        fluazyfop-P butylu ·        flufenacet ·        flurochloridon ·        glifosat	·        karfentrazon etylu ·        kletodym ·        kwas nonanowy ·        metobromuron ·        metrybuzyna ·        pendimetalina ·        propachizafop ·        prosulfokarb ·        rimsulfuron
Regulator wzrostu	·        1,4-dimetylonaftalen ·        1-metylocyklopropen ·        5-nitrogwajakolan sodu ·        ekstrakt olejowy z mięty zielonej	·        etylen ·        hydrazyd maleinowy ·        nitrofenolan sodu (para-, orto-) ·        olej z pomarańczy
Moluskocyd	·        metaldehyd ·        fluopyram	·        fosforan III żelaza ·        pirofosforan żelaza
Akarycyd	·        fostiazat
Desykant	·        pyraflufen etylowy
Dezynfektant	·        dazomet
Inny – (środek odkażający)	·        kwas benzoesowy

Na podstawie badań wykonanych w Hamilton UO-Technologia Sp. z o.o. w 2024 r., w Tabeli 2 przedstawiono pozostałości pestycydów wykryte w 349 przebadanych próbkach ziemniaków.

Tabela 2. Pozostałości pestycydów wykryte w próbkach ziemniaków, rok 2024 (dane własne HAMILTON UO-Technologia Sp. z o.o.)

Wykryta pozostałość pestycydu	Liczba próbek, w których oznaczono pozostałość (> LOQ)	W tym liczba próbek niezgodnych z wymaganiami Rozporządzenia (WE) nr 396/2005
Chlorotalonil	127
Jon bromkowy	40
1,4-dimetylonaftalen (DMN)	30
2,6-dichlorobenzamid (BAM)	30
Fluksapyroksad	26
Flutolanil	24	4
Hydrazyd maleinowy	22
Chloroprofam	14	1
Fluopikolid	10
Chloran	7
Imidaklopryd	6	4
Dikamba	4	2
Cyjanotraniliprol	3
Aklonifen	2
Azoksystrobina	2
Chlorantraniliprol	2	2
DDT*	2
Fluopyram	2
Flupyradifuron	2
Mandipropamid*	2
Metalaksyl i metalaksyl-M*	2
Metobromuron	2
2,4-D*	1	1
Acetamipryd	1	1
Klopyralid	1
Dietylotoluamid (DEET)	1
Dimetomorf*	1
Metribuzyn	1

*obejmuje definicję zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 396/2005 z dn. 23.02.2005 r., ze zm.

 

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy 

 

Od 9 do 10 września 2025 r. w Warszawie odbędzie się Safety4Future – jedno z kluczowych wydarzeń branżowych poświęconych bezpieczeństwu żywności. Jako partner merytoryczny J.S. Hamilton dołączy do grona ekspertów, którzy podzielą się praktyczną wiedzą i doświadczeniem w obszarze zarządzania ryzykiem mikrobiologicznym oraz alergenami. 

Prelekcje i warsztaty naszych ekspertów 

Podczas dwóch dni wydarzenia nasi specjaliści poprowadzą prelekcje i warsztaty skierowane do przedstawicieli branży spożywczej, producentów, technologów oraz osób odpowiedzialnych za zapewnienie jakości i bezpieczeństwa produktów. 

Małgorzata Stachowiak 

• Prelekcja: „Larum grają! Listeria w opałach! Narzędzia do dyspozycji managerów” – ścieżka „Listeria w produktach RTE i środowisku produkcyjnym” 

• Warsztaty: „Odkurzamy bakterie – Audyty higieny vs sanityzacja w praktyce” – ścieżka „Doskonalenie metod monitoringu środowiskowego i badań” 

Małgorzata Krzepkowska 

• Warsztaty: „Zasady zarządzania ryzykiem zanieczyszczenia krzyżowego” – ścieżka „Doskonalenie metod monitoringu środowiskowego i badań” 

• Prelekcja: „Strategie i systemy wspierające zarządzanie monitoringiem i analizą ryzyka występowania alergenów” – ścieżka „Koncentracja na alergenach – metody monitoringu i oceny ryzyka (PAL)” 

Dlaczego warto wziąć udział? 

Safety4Future to nie tylko okazja do poszerzenia wiedzy na temat najnowszych metod monitoringu i oceny ryzyka, ale także możliwość wymiany doświadczeń z ekspertami i praktykami z branży. To wydarzenie skierowane do osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo żywności, w tym specjalistów ds. jakości, R&D oraz technologów produkcji. 

Zarejestruj się z kodem rabatowym! 

Zapraszamy do udziału i spotkania z naszymi ekspertami podczas Safety4Future 2025. 

▶️ Zarejestruj się z kodem rabatowym J.S. Hamilton i uzyskaj skorzystaj z niższej ceny: 8E5WGT
▶️ Formularz rejestracyjny dostępny jest tutaj 

Wirusy jako niewidzialne zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności

Świeże owoce i warzywa są powszechnie uważane za zdrowy i bezpieczny wybór żywieniowy. Jednak, pomimo ich wartości odżywczych, mogą stanowić potencjalne źródło wirusów przenoszonych drogą pokarmową – szczególnie jeśli nie zostały odpowiednio oczyszczone lub doszło do ich skażenia w trakcie produkcji i dystrybucji.

Do wirusów najczęściej powiązanych z tego typu zakażeniami należą norowirusy (NoV) i wirus zapalenia wątroby typu A (HAV). Coraz częściej pojawiają się także przypadki związane z wirusem zapalenia wątroby typu E (HEV), rotawirusami czy sapowirusami. Wirusy te mogą znajdować się na skórce owoców i warzyw, a ich obecność choć niewidoczna może prowadzić do poważnych skutków zdrowotnych.

Dlaczego wirusy „lgną” do warzyw i owoców?

Produkty świeże i minimalnie przetworzone trafiają na rynek jako gotowe do spożycia, bez wcześniejszej obróbki cieplnej i bez substancji chroniących przed drobnoustrojami. To sprawia, że są one szczególnie narażone na zanieczyszczenia – zarówno podczas produkcji, jak i na późniejszych etapach łańcucha dostaw.

Do skażenia może dojść w miejscu uprawy, np. w wyniku kontaktu z wodą pochodzącą ze ścieków lub skażoną glebą. Równie dobrze może ono nastąpić później – podczas transportu, przechowywania, pakowania lub przygotowania przez osoby nieprzestrzegające zasad higieny.

Co ważne, wirusy – w przeciwieństwie do bakterii – nie namnażają się w produktach spożywczych, ale potrafią przetrwać na ich powierzchni przez długi czas. Nawet niska dawka może wystarczyć do wywołania zakażenia.

Czym charakteryzują się wirusy przenoszone przez żywność?

Wirusy to bardzo małe cząsteczki zawierające materiał genetyczny (DNA lub RNA) otoczony białkowym kapsydem. Do replikacji wymagają żywych komórek, ale w warunkach środowiskowych potrafią zachować zdolność zakażania przez wiele dni, a nawet tygodni.

Ich odporność na warunki zewnętrzne jest wysoka – potrafią przeżyć kontakt z kwaśnym środowiskiem żołądka, niskimi temperaturami czy typowymi środkami czyszczącymi. Nie giną podczas mrożenia i mogą przetrwać na powierzchniach roboczych, narzędziach kuchennych oraz dłoniach.

Czy obróbka termiczna usuwa wirusy?

Nie zawsze. W przypadku produktów mrożonych lub świeżych, które nie są poddawane dłuższej obróbce termicznej, ryzyko zakażenia nadal istnieje. Zwykłe podgrzanie do 60°C nie wystarczy, ponieważ wirusy jelitowe wymagają wyższych temperatur obróbki cieplnej, aby doszło do ich skutecznej inaktywacji.

To sprawia, że kluczowe staje się nie tylko odpowiednie mycie produktów, ale również monitoring jakości i bezpieczeństwa żywności na różnych etapach produkcji.

Nowoczesne metody wykrywania – jak znaleźć to, czego nie widać?

Diagnostyka wirusologiczna w produktach spożywczych to jedno z bardziej wymagających zadań w analizie laboratoryjnej. Ze względu na bardzo niską liczebność wirionów w próbkach oraz ich nieregularne rozmieszczenie, konieczne są metody o bardzo wysokiej czułości i precyzji.

W naszych laboratoriach stosujemy zaawansowane techniki molekularne – przede wszystkim RT-PCR (reakcja łańcuchowa polimerazy z odwrotną transkryptazą). Proces obejmuje:

• elucję wirusów z powierzchni próbki i ich zagęszczenie,
• izolację materiału genetycznego (RNA),
• amplifikację i detekcję materiału wirusowego.

RT-PCR pozwala wykryć nawet śladowe ilości materiału genetycznego norowirusów, HAV i HEV, z zachowaniem wysokiej specyficzności.

W Laboratoriach  J.S. Hamilton Poland Sp. z o.o. analizujemy owoce i warzywa oraz przetwory owocowo-warzywne pod kątem obecności norowirusów (NoV), jak i wirusów zapalenia wątroby typu A (HAV) oraz typu E (HEV) techniką RT-PCR. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą.

 

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy 

Pomimo ugruntowanych przepisów dotyczących etykietowania żywności, problemy z autentycznością produktów mięsnych są odnotowywane na całym świecie. Niewystarczające czyszczenie linii produkcyjnych i niezadowalające warunki sanitarne w zakładach przetwórstwa przemysłu spożywczego mogą prowadzić do obecności niezadeklarowanych gatunków mięsa. Nawet śladowe ilości mięsa wieprzowego, końskiego czy wołowego mogą jednak budzić istotne wątpliwości – zarówno natury społecznej, religijnej, jak i zdrowotnej.

Problemy z autentycznością produktów mięsnych i skala zafałszowań

Mięso jest jednym z najczęściej spożywanych produktów spożywczych na świecie (FAO, 2023). Ze względu na rosnące trendy w cenach żywności i wahania jej dostępności na rynku światowym, przypadki oszustw żywnościowych przyciągnęły uwagę opinii publicznej i naukowców. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej oszustwo żywnościowe należy postrzegać jako „intencjonalne dodawanie nieoryginalnych substancji lub zastępowanie autentycznych składników tańszymi zamiennikami w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych przez sprzedawcę”. Badania przeprowadzone w 2022 roku wskazały na liczne przypadki w kontekście zgłaszanych oszust żywnościowych: błędne etykietowanie (20,7%), sztuczne ulepszanie (17,2%) oraz zastępowanie składników (16,4%). W tym kontekście produkty mięsne zostały odnotowane jako jedna z najbardziej zafałszowanych kategorii żywności. W szczególności wysoki odsetek błędnego etykietowanie produktów mięsnych – aż 78% przypadków – odnotowano w: Republice Południowej Afryki, Malezji, Włoszech, Rosji, Stanach Zjednoczonych Ameryki, Kanadzie i Chinach. Dlatego też dostarczanie rzetelnych informacji o żywności jest uważane za fundamentalne dla zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia oraz praw i interesów konsumentów.

Metody wykrywania gatunków mięsa – przewaga technik molekularnych

Opracowano różnorodne metody analityczne oparte na analizie białek lub DNA do wykrywania gatunków zwierząt w produktach mięsnych. Jednakże techniki molekularne okazały się skuteczniejsze w analizie przetworzonych produktów spożywczych (np. kiełbas czy konserw), ze względu na lepszą stabilność DNA w warunkach podwyższonej temperatury. Najczęściej stosowane metody do wykrywania zafałszowań mięsa, oparte na analizie DNA, obejmują: gatunkowo specyficzną reakcję łańcuchową polimerazy (PCR), polimorfizm długości fragmentów restrykcyjnych (RFLP), PCR w czasie rzeczywistym (real-time PCR) i kodowanie kreskowe DNA. Wśród nich PCR w czasie rzeczywistym okazał się dobrym testem ilościowym o wysokiej czułości i swoistości, który umożliwia rozróżnienie przypadków celowego i przypadkowego zafałszowania. Jednakże dokładna kwantyfikacja jest utrudniona przez różne czynniki, takie jak zmienność liczby komórek na tkankę, wybrany marker molekularny i stopień przetworzenia produktu, które mogą wpływać na integralność DNA.

Zastosowanie techniki real-time PCR w kontroli jakości mięsa

Niemniej technika real-time PCR wyróżnia się: wysoką czułością i specyficznością, możliwością analizy mięsa surowego i przetworzonego, szybkim czasem uzyskania wyniku, skutecznością
w wykrywaniu zafałszowań gatunkowych.

Technika ta ma szczególne zastosowanie między innymi w:

• kontroli zgodności deklaracji producenta z rzeczywistym składem produktu (zastąpienie deklarowanych drogich rodzajów surowców mięsnych tańszymi alternatywami, np. kurczakiem w produktach z indyka),
• wykrywaniu niezadeklarowanych gatunków mięsa (np. wieprzowiny w wołowinie),
• zapewnianiu zgodności z normami religijnymi – potwierdzenie statusu halal, którego ważnym elementem jest kontrola braku celowo lub przypadkowo dodanej wieprzowiny,
• w badaniu produktów wegańskich i wegetariańskich.

W J.S Hamilton zajmujemy się identyfikacją gatunków mięsa wraz z ich oznaczeniem ilościowym techniką real-time PCR.
Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą.

 

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy 

Alergeny to substancje, które mogą wywoływać reakcję alergiczną u uczulonych osób. W przypadku alergii pokarmowych są to najczęściej białka obecne w żywności, takie jak mleko, jaja, orzeszki ziemne, soja, gluten czy ryby. Nawet ich śladowe ilości mogą prowadzić do poważnych objawów – od wysypki po groźną dla życia anafilaksję. Dlatego tak ważne jest skuteczne wykrywanie alergenów w produktach spożywczych. Jedną z najczęściej stosowanych metod w tym zakresie jest test ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay), który umożliwia oznaczanie nawet śladowych ilości białek uczulających.

Czym jest ELISA i dlaczego się ją stosuje?

Metoda ELISA to technika laboratoryjna służąca do wykrywania i oznaczania obecności konkretnych białek uczulających. W kontekście alergii pokarmowych testy ELISA pozwalają wykryć nawet śladowe ilości alergenów. Podstawowy mechanizm działania metody ELISA opiera się na reakcji antygen–przeciwciało. Próbka (np. ekstrakt z produktu spożywczego) jest nanoszona na płytkę pokrytą przeciwciałami specyficznymi dla danego alergenu (antygenu). Jeśli w próbce znajduje się dany alergen, zwiąże się on z przeciwciałem. Następnie dodaje się przeciwciało wykrywające sprzężone z enzymem, które wiąże się z innym miejscem na antygenie, tworząc tzw. „kanapkę”. Dodanie substratu enzymatycznego powoduje reakcję barwną – im intensywniejszy kolor, tym więcej alergenu w próbce. Ostateczny wynik odczytywany jest spektrofotometrycznie.

ELISA i B.E.A.R. – nowoczesne podejście do wykrywania alergenów

Rozwiązaniem jest automatyzacja – i tu pojawia się system B.E.A.R. (Biological Enzyme-linked Assay Robot), który przejmuje wszystkie etapy analizy: od dozowania próbek, przez inkubację i mycie płytek, aż po końcowy odczyt. Automatyczne wykonanie testu nie tylko skraca czas analizy, ale także eliminuje błędy ludzkie i zwiększa powtarzalność wyników. B.E.A.R. umożliwia jednoczesne badanie wielu próbek, co znacząco zwiększa wydajność laboratorium.

Dodatkową zaletą systemu jest możliwość integracji z bazami danych, co pozwala na cyfrową archiwizację wyników, analizę statystyczną i bieżące monitorowanie jakości produkcji. To z kolei umożliwia szybsze reagowanie na potencjalne zagrożenia i podnosi standardy bezpieczeństwa żywności.

W J.S. Hamilton Poland Sp. z o.o. wdrożyliśmy system B.E.A.R., by jeszcze skuteczniej identyfikować alergeny w próbkach – od surowców po produkty gotowe. Dzięki automatyzacji możemy obsługiwać większą liczbę zleceń, oferując jednocześnie wysoką jakość, wiarygodność i powtarzalność wyników. To bezpośrednio przekłada się na wyższy poziom bezpieczeństwa konsumentów i spełnienie rosnących wymagań rynku. Proces automatyzacji to nie tylko inwestycja w sprzęt, ale także w kompetencje zespołu.

Dzięki takim inwestycjom możemy jeszcze skuteczniej wspierać naszych klientów – oferując najwyższy poziom usług badawczych i diagnostycznych, zgodny z aktualnymi wymaganiami branży. Łączymy nowoczesne technologie z doświadczeniem i wiedzą naszych ekspertów, nieustannie dążąc do doskonałości w każdym etapie procesu badawczego.

 

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy 

Wychodząc naprzeciw Państwa potrzebom w dostosowaniu się do zaostrzonych wymagań, wprowadziliśmy do oferty badanie pozostałości acetamiprydu w próbkach rolno-spożywczych jako pojedynczego związku. Dzięki temu:

1.  Precyzyjnie określą Państwo poziom acetamiprydu już na etapie produkcji.
2.  Zminimalizują ryzyko odrzutu partii z powodu przekroczeń NDP.
3.  Zaplanują zabiegi ochronne zgodnie z nowymi przepisami.

Obniżenie NDP dla pozostałości acetamiprydu od 19 sierpnia 2025 r. (Rozporządzenie UE 2025/158)

Acetamipryd to neonikotynoidowy insektycyd o działaniu systemicznym. Ceniony za skuteczność (przeciw mszycom, przędziorkom i wielu innym szkodnikom) oraz niską toksyczność dla pszczół.

Co się zmienia?

Na mocy Rozporządzenie UE 2025/158 obniżone zostaną NDP dla pozostałości acetamiprydu w 38 kategoriach produktów.

Produkt	Obowiązujący NDP (mg/kg)	Planowany NDP (mg/kg)	Różnica
Jabłka, Gruszki	0,4	0,07	↓0,33
Pigwy	0,8	0,15	↓0,65
Owoce nieszpułki zwyczajnej	0,8	0,3	↓0,5
Morele	0,8	0,08	↓0,72
Czereśnie	1,5	0,8	↓0,7
Brzoskwinie	0,2	0,08	↓0,12
Winogrona (stołowe, do produkcji wina)	0,5	0,08	↓0,42
Jeżyny, Maliny	2	0,6	↓1,4
Borówki amerykańskie, Żurawiny, Agrest	2	0,7	↓1,3
Bez czarny	2	0,5	↓1,5
Porzeczki	2	0,01	↓1,99
Oliwki stołowe	3	0,9	↓2,1
Banany	0,4	0,01	↓0,39
Pomidory	0,5	0,06	↓0,44
Papryka	0,3	0,09	↓0,21
Ogórki, Cukinie	0,3	0,05	↓0,25
Melony, Dynie, Arbuzy	0,2	0,08	↓0,12
Brokuły, Kalafiory	0,4	0,06	↓0,34
Kapusta głowiasta	0,4	0,03	↓0,37
Roszpunka, Rukola	3	1,5	↓1,5
Sałaty	1,5	0,01	↓1,49
Gorczyca sarepska	3	0,9	↓2,1
Szpinak, Boćwina	0,6	0,01	↓0,59
Szparagi	0,8	0,01	↓0,79

Produkty, dla których NDP zostanie obniżony do poziomu granicy oznaczalności (0,01 mg/kg):

1. • porzeczki
   • banany
   • szparagi
   • sałata i endywia
   • boćwina i szpinak

Uwaga: od 19 sierpnia 2025 r. żadne produkty (świeże, mrożone ani przetworzone) przekraczające nowe limity nie będą dopuszczone do obrotu w UE.

Zapraszamy do kontaktu z Biurem Obsługi Klienta, gdzie uzyskają Państwo pełną informacje na temat oferty.

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy 

To już trzecia, a zarazem ostatnia część naszego cyklu poświęconego zmianom w normach NDP, jeśli nie widzieliście jeszcze poprzednich publikacji – zachęcamy do przeczytania części pierwszej oraz drugiej. 

Substancje czynne są wycofywane lub ich zatwierdzenia nie są odnawiane, gdy nie spełniają aktualnych kryteriów bezpieczeństwa lub jakości ustanawianych przez prawo UE.

Wycofywanie substancji czynnych to rezultat ciągłej oceny naukowej i prawnej, której celem jest zapewnienie maksymalnego poziomu ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska. Decyzje o nieodnowieniu zatwierdzenia są podejmowane zarówno w oparciu o nowe wyniki badań, jak i o niespełnienie wymogów proceduralnych przez producentów.

Substancje czynne wycofane w 2024 roku

Substancja czynna	Zakaz stosowania od	Zastosowanie	Powód cofnięcia zatwierdzenia
Ipkonazol	29.02.2024	Ochrona zbóż	– długoterminowe ryzyko dla ptaków ziarnożernych – substancja działającą szkodliwie na rozrodczość
Dimoksystrobina	31.07.2024	Ochrona zbóż (rzepak)	– zanieczyszczenie wód gruntowych istotnymi toksykologicznie metabolitami dimoksystrobiny
Klofentezyna	11.11.2024	Zwalczanie jaj i larw przędziorków w uprawach sadowniczych	– właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego – długoterminowe ryzyko dla ptaków i dzikich ssaków
Triflusulfuron-metylu	20.08.2024	Ochrona chwastobójcza buraka cukrowego	– zanieczyszczenie wód podziemnych istotnymi toksykologicznie metabolitami trisulfuronu – właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego
Metiram	28.11.2024	Ochrona ziemniaków i jabłoni	– właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego – ryzyko dla organizmów wodnych i w odniesieniu do stawonogów – wysokie ryzyko narażenia operatora, osób postronnych i mieszkańców
S-metolachlor	23.07.2024	Zwalczanie chwastów jednoliściennych (kukurydza)	– zanieczyszczenie wód gruntowych i ryzyko dla wód pitnych – ryzyko zatrucia wtórnego ssaków żywiących się dżdżownicami
Bentiawalikarb	13.12.2024	Fungicyd stosowany w uprawie ziemniaków i pomidorów	– substancja rakotwórcza – właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego
Abamektyna* zezwolenie do 31.03.2038	01.04.2024 → jedynie do zwalczania szkodników w szklarniach stałych	Insektycyd	Zezwala się wyłącznie na zastosowania, które umożliwiają kontrolowaną wymianę materiału i energii z otoczeniem i zapobiegają uwalnianiu środków ochrony roślin do środowiska.

* Abamektyna – jej stosowanie w rolnictwie zostało mocno ograniczone. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej od 1 kwietnia 2024 związek ten może być stosowany jedynie do zwalczania szkodników w szklarniach stałych.

Substancje czynne wycofane w 2025 roku

Substancja czynna	Zakaz stosowania od	Zastosowanie	Powód cofnięcia zatwierdzenia
Metrybuzyna	24.11.2025	Zwalczanie chwastów jedno- i dwuliściennych (ziemniaki, soja, pomidory i zboża)	– właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego – wysokie ryzyko narażenia osób postronnych i mieszkańców – ryzyko dla pszczół
Tritosulfuron	07.11.2025	Zwalczanie chwastów w zbożach	– wnioskodawca → wycofanie wniosku o odnowienie zatwierdzenia
Mepanipirym	20.05.2025	Fungicyd stosowany w uprawie truskawek	– właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego – długoterminowe ryzyko dla dzikich ssaków
Dimetomorf	20.05.2025	Fungicyd do ochrony roślin z rodzin psiankowatych, liliowatych (cebulowych), dyniowatych oraz winorośli	– substancja działającą szkodliwie na rozrodczość – właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego

Wygaśnięcie zezwoleń w 2025 roku

Firmy chemiczne muszą złożyć wniosek o odnowienie zatwierdzenia swojej substancji czynnej do władz UE. Jeśli tego nie zrobią, zezwolenie na daną substancję czynną w UE automatycznie wygaśnie w określonym terminie. W poniższej tabeli przedstawiono substancje aktywne, których zatwierdzenie wygaśnie w najbliższym czasie z powodu braku złożenia wniosku o odnowienie lub wycofania wniosku o odnowienie.

Substancja czynna	Zakaz stosowania od	Zastosowanie
Spirotetramat	31.10.2025	Insektycyd stosowany w ochronie uprawy truskawek, porzeczek, agrestu, borówek, ziemniaków, marchwi
Penflufen	31.05.2025	Fungicyd do zaprawiania bruzd na nasionach ziemniaków oraz nasion lucerny, zbóż, warzyw, roślin strączkowych i nasion oleistych
Pyridalyl	30.06.2025	Insektycyd stosowany w ochronie drzew i krzewów ozdobnych oraz bawełny
Spinetoram	30.06.2025	Insektycyd stosowany w ochronie jabłoni i gruszy
Chromafenozyd	31.03.2025	Insektycyd stosowany w ochronie jabłoni i gruszy, truskawek, wiśni, ryżu, kapusty, sałaty, herbaty, buraków cukrowych, roślin ozdobnych, bawełny
Meptyldinokap	31.03.2025	Fungicyd stosowany w ochronie dyniowatych, owoców (jabłka, gruszki, brzoskwinie, śliwki, truskawki, winogrona)

Odnowienia i przedłużenia zatwierdzeń pestycydów w 2025 roku

W ostatnim czasie UE odnowiła zatwierdzenie chlorku mepikwatu do dnia 29 lutego 2040 r. (Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2025/150 z dnia 29 stycznia 2025 r.).

Jeśli wniosek o odnowienie nie może zostać w pełni oceniony przed datą wygaśnięcia, zatwierdzenie może zostać przedłużone, aby umożliwić zakończenie oceny. W związku z tym, do tej pory w 2025 roku UE przedłużyła zatwierdzenia substancji wymienionych w poniższej tabeli. Jeżeli ocena odnowienia zostanie zakończona przed upływem przedłużonego terminu, Komisja wydaje decyzję o nieodnowieniu/odnowieniu zatwierdzenia w najwcześniejszym możliwym terminie. W przypadku decyzji o nieprzedłużeniu zatwierdzenia, udzielone wcześniej przedłużenie traci moc. Być może niektóre z poniższych substancji czynnych nie zostaną dopuszczone do dalszego użycia.

Przedłużenie zatwierdzenia w 2025 roku

Substancja czynna	Zastosowanie substancji czynnej śor zgodnie z wykazem MRiRW	Przedłużenie zatwierdzenia do
Milbemektyna	porzeczka, jeżyna, borówka, malina, żurawina, agrest, truskawka, grusza, jabłoń, chmiel	31.05.2026
Pirymetanil	truskawka, malina, jeżyna, porzeczka, borówka, agrest, winorośl, jabłoń, grusza, groch, marchew, cukinia, pomidor, papryka, cebula, dynia	30.06.2026
Formetanat	pomidor, oberżyna, rośliny ozdobne	30.09.2026
Penmedifam	brak	30.09.2026
Cyprodynil	truskawka, malina, jeżyna, porzeczka, borówka, żurawina, jabłoń, wiśnia, grusza, pomidor, marchew, seler, cebula, sałata, fasola szparagowa	31.10.2026
Dichlorprop-P	brak	31.10.2026
Fosetyl	jabłoń, grusza, pomidor, ogórek, papryka, kapusta, rośliny ozdobne, tytoń	31.10.2026
Pirymikarb	jabłoń, kapusta, pszenica, jęczmień	31.10.2026
Spinosad	borówka, agrest, porzeczka, żurawina, truskawka, malina, jeżyna, ziemniak, kapusta, kalafior, brokuł, pomidor, ogórek, cebula, czosnek, por	31.10.2026
Halosulfuron metylowy	brak	15.11.2026
Tritikonazol	kukurydza, pszenica, jęczmień, żyto, owies, pszenżyto, rośliny ozdobne	31.01.2027
Ziram	kukurydza	31.01.2027
Imazamoks	groch, soja, bób, bobik, lucerna, koniczyna, rzepak, słonecznik	30.06.2027
Pyriofenon	pszenica, jęczmień, pszenżyto	30.06.2027
Benalaksyl-M	brak	30.09.2027
Pyroksulam	pszenica, żyto	30.09.2027

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy 

To druga część artykułu poświęconego zmianom w normach NDP – jeśli nie widziałeś(-aś) jeszcze pierwszej, możesz ją przeczytać w pierwszej części artykułu.

1,4-dimetylonaftalen i fluopyram

Zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (UE) 2024/2640 z dnia 9 października 2024 r., od kwietnia zaszły zmiany w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości 1,4-dimetylonaftalenu oraz fluopyramu w określonych produktach oraz na ich powierzchni.

1,4-dimetylonaftalen

Z końcem kwietnia Unia Europejska wprowadziła zmiany w najwyższych dopuszczalnych poziomach pozostałości dla 1,4-DMN. Substancja ta stosowana jest po zbiorach do zapobiegania kiełkowaniu ziemniaków w czasie przechowywania i transportu, co pozwala na dłuższe utrzymanie jakości bulw.

Na wniosek producenta, EFSA przeanalizowała dane dotyczące stosowania 1,4-DMN na ziemniakach i stwierdziła, że proponowane zwiększenie NDP z 15 mg/kg do 20 mg/kg nie stanowi zagrożenia dla zdrowia konsumentów. Ocena ryzyka wykazała, że długoterminowe spożycie pozostałości 1,4-DMN nie przekracza dopuszczalnego dziennego pobrania (ADI). Jednak konieczne okazało się dostosowanie NDP dla produktów pochodzenia zwierzęcego, z tego względu, że ziemniaki i ich przetwory są wykorzystywane jako pasza dla zwierząt. EFSA oceniła wpływ pozostałości tej substancji czynnej na produkty pochodzenia zwierzęcego. W wyniku oceny zaproponowano obniżenie NDP dla większości produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak mięso, podroby i mleko oraz zwiększenie limitu dla drobiu i jaj, aby odzwierciedlić aktualne dane dotyczące narażenia zwierząt.

Produkt	Poprzedni NDP (mg/kg)	Obowiązujący NDP (mg/kg)
Ziemniaki	15	20
Większość produktów pochodzenia zwierzęcego		obniżenie dotychczasowych NDP
Mleko (bydło, owce, kozy, konie, inne)	0,4 – 0,5	0,3
Drób mięso tłuszcz, podroby jadalne	0,2 0,6 – 0,7	0,3 1,5
Jaja ptasie	0,15	0,4

Fluopyram

Od 30 kwietnia Unia Europejska zwiększyła najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości fluopyramu w nasionach dyni z 0,01 mg/kg do 0,4 mg/kg. ​

Decyzja ta została podjęta na podstawie danych z badań pozostałości przeprowadzonych na nasionach rzepaku. Zgodnie z wytycznymi UE dotyczącymi ekstrapolacji danych, wyniki tych badań uznano za reprezentatywne dla nasion dyni.

Tiaklopryd

12 maja, na mocy Rozporządzenia Komisji (UE) 2024/2711 z dnia 22 października 2024 r., zostały wprowadzone istotne zmiany w najwyższych dopuszczalnych poziomach pozostałości dla substancji czynnej tiaklopryd.

W odpowiedzi na obawy dotyczące zdrowia publicznego, w tym potencjalnego działania endokrynnego i ryzyka dla zapylaczy – limity, dla wszystkich produktów spożywczych, zostaną obniżone do poziomu granicy oznaczalności:

• NDP 0,02 mg/kg – orzechy z drzew orzechowych, zioła, kwiaty jadalne, nasiona i owoce oleiste, jaja ptasie;
• NDP 0,05 mg/kg – herbaty, ziarna kawy, napary ziołowe, ziarna kakaowe, chmiel, przyprawy, miód i produkty pszczele;
• NDP 0,01 mg/kg – dla pozostałych produktów (niewymienionych powyżej), w szczególności większości produktów roślinnych i pochodzenia zwierzęcego.

Acetamipryd

Acetamipryd to substancja czynna środków ochrony roślin z grupy neonikotynoidów – nowoczesnych insektycydów neuroaktywnych, chemicznie spokrewnionych z nikotyną. Ze względu na skuteczność wobec wielu szkodników ssących i gryzących, jest szeroko stosowany w ochronie roślin.

W opinii EFSA wykazano, że w wielu badanych produktach rolno-spożywczych ostre dawki referencyjne (ARfD) acetamiprydu były przekraczane. W odpowiedzi EFSA zarekomendowała zaostrzenie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości acetamiprydu, co poddano konsultacjom z państwami członkowskimi UE.

Już po zatwierdzeniu wydanym do 2033 roku, z inicjatywy Francji, EFSA ponownie rozpoczęła analizę acetamiprydu pod kątem wpływu na zdrowie ludzi. W opublikowanym w 2024 r. oświadczeniu EFSA stwierdziła, że dostępne dane nie pozwalają w pełni ocenić ryzyka dla konsumenta i wskazała na potrzebę przeprowadzenia dodatkowych badań. Na tej podstawie EFSA zaproponowała obniżenie zarówno dopuszczalnego dziennego pobrania (ADI), jak i ostrej dawki referencyjnej (ARfD) z dotychczasowych 0,025 mg/kg mc/dzień do 0,005 mg/kg mc/dzień. Na podstawie opinii EFSA Komisja Europejska przyjęła Rozporządzenie (UE) 2025/158 z 29 stycznia 2025 r., w którym ustanowiono niższe NDP dla wielu produktów.

Od 19 sierpnia NDP zostaną obniżone dla 38 produktów, m.in.: jabłek, gruszek, moreli, wiśni, brzoskwiń, malin, jeżyn, agrestu, porzeczek, pomidorów, papryki słodkiej, ogórków, dyń, melonów, cukinii, arbuzów, brokułów, kalafiorów, kapusty głowiastej, szparagów i wielu warzyw liściowych.

Najważniejsze zmiany NDP dla acetamiprydu to obniżenie limitu do 0,01 mg/kg dla: bananów, porzeczek, szparagów, sałaty, endywii, boćwiny i szpinaku.

Zoksamid

Na mocy Rozporządzenia Komisji (UE) 2025/146 z dnia 29 stycznia 2025 r., od 19 sierpnia Unia Europejska wprowadza zmiany w najwyższych dopuszczalnych poziomach pozostałości dla zoksamidu, substancji czynnej stosowanej jako fungicyd. EFSA przeanalizował istniejące limity dla zoksamidu i zalecił:

• obniżenie NDP do poziomu granicy oznaczalności (0,01 mg/kg) dla większości produktów, m.in.: owoców (cytrusowych, ziarnkowych i pestkowych), warzyw (korzeniowych, cebulowych, kapustnych, liściowych, strączkowych, łodygowych), grzybów, orzechów, nasion i owoców oleistych, zbóż, herbat;
• podniesienie NDP dla pomidorów (2 mg/kg), bakłażanów (0,5 mg/kg), miodu i produktów pszczelich (0,2 mg/kg);
• ustalenie tolerancji importowych na poziomie 0,7 mg/kg dla czosnku, cebuli i szalotki.

Fenbukonazol i penkonazol

​24 sierpnia tego roku wejdą w życie zmienione NDP dla pozostałości fenbukonazolu i penkonazolu w wielu produktach spożywczych (Rozporządzenie Komisji (UE) 2025/195 z dnia 3 lutego 2025 r.).

Penkonazol

Penkonazol to fungicyd z grupy triazoli, stosowany w ochronie roślin przed chorobami grzybowymi. Wykorzystywany w ochronie upraw sadowniczych (jabłonie, grusze), upraw winorośli (zwalczanie mączniaka prawdziwego winorośli), rzadziej bywa wykorzystywany także w uprawach niektórych warzyw i roślin szklarniowych.

​​Zmiany najwyższych dopuszczalnych poziomów penkonazolu są następstwem uzupełnienia danych, których brakowało podczas ostatniego przeglądu NDP. Na podstawie dostarczonych danych EFSA zdecydowała o podniesieniu dotychczasowych limitów dla owoców ziarnkowych, śliwek oraz jeżyn i malin. Natomiast dla moreli, brzoskwiń i winogron obniżono NDP do bezpiecznych wartości określonych na podstawie dostarczonych wyników badań.

Produkt	Obowiązujący NDP (mg/kg)	Planowany NDP (mg/kg)
Owoce ziarnkowe (jabłka, gruszki, pigwy, owoce nieszpułki i nieśplika japońskiego)	0,01 – 0,15	0,3
Morele	0,08	0,07
Brzoskwinie	0,15	0,07
Śliwki	0,09	0,15
Winogrona (stołowe, do produkcji wina)	0,5	0,4
Jeżyny i maliny	0,1	0,4

Fenbukonazol

Fenbukonazol to fungicyd z grupy triazoli (podobnie jak penkonazol, ale o szerszym spektrum działania), stosowany głównie w ochronie upraw zbóż, rzadziej w ochronie drzew owocowych.

Najważniejsze planowane zmiany, to:

• obniżenie NDP do poziomu 0,01 mg/kg dla: moreli, śliwek, winogron (stołowych i winnych), bananów, papryki, dyniowatych (ogórki, cukinie, melony, arbuzy, itp.), orzeszków ziemnych, niektórych nasion oleistych i zbóż (słonecznik, rzepak, żyto, pszenica, jęczmień), produktów pochodzenia zwierzęcego (mleko, bydło, owce, kozy, konie);
• dostosowanie do poziomów CXL z Codex Alimentarius dla: grejpfrutów, pomarańczy i brzoskwiń (obniżenie NDP do 0,5 mg/kg) oraz dla herbaty (podniesienie limitu z 0,05 do 30 mg/kg).

Chlotianidyna i tiametoksam

Spadek liczby owadów to globalne zjawisko spowodowane wieloma czynnikami, z których jednym jest stosowanie pestycydów. Szczególnie w przypadku grupy neonikotynoidów zidentyfikowano zagrożenie dla pszczół.

W związku z tym, że zapylacze odgrywają istotną rolę we wspieraniu funkcjonowania ekosystemów oraz produkcji żywności na całym świecie. Żywność i pasza spożywane w UE nie powinny przyczyniać się do globalnego spadku liczby zapylaczy – niezależnie od tego, czy produkty te są wytwarzane na terenie Unii, czy importowane z krajów trzecich.

Z tego powodu przyjęto Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/334 z dnia 2 lutego 2023 r. zmieniające załączniki II i V do rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości chlotianidyny i tiametoksamu w określonych produktach lub na ich powierzchni, obniżające najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości dla tych dwóch neonikotynoidów do poziomu technicznego zera, czyli 0,01 mg/kg.

Po raz pierwszy rozporządzenie obniżające NDP opiera się na przesłankach środowiskowych. Zacznie ono obowiązywać od marca 2026 roku, aby dać czas operatorom z krajów trzecich, w szczególności z krajów rozwijających się i najsłabiej rozwiniętych, na dostosowanie się do nowych przepisów.

Trzecia część została opublikowana, zachęcamy do przeczytania.

 

W przypadku pytań lub wątpliwości Eksperci J.S. Hamilton pozostają do Państwa dyspozycji.

Formularz Kontaktowy